ارتباط صنعت و دانشگاه

دانلود پایان نامه

رویکرد جامعه شناختی پست مدرن به مناسبات علم مدرن و جامعه
ژان فرانسوا لیوتار به عنوان یکی از مهمترین اندیشمندان مکتب پست مدرن در نقد دیدگاه مدرنیسم، در اندیشه هایش نسبت به مساله علم مدرن، معتقد است طلب حقیقت و گرایش به معرفت علمی در دنیای مدرن همراه با تثبیت سلسله مراتب اجتماعی و سرکوب بوده است. لیوتار استدلال می کند که در جوامع قبل از مدرن، روایت ها (مانند دین و اسطوره) دانش به حساب می آمدند نه به این دلیل که متناظر با واقعیت بودند بلکه به این دلیل که با قواعدی اجتماعی منطبق بودند که تعیین می کرد چه کسی حق دارد با چه کسی و در چه زمانی سخن بگوید و با تبعیت از این قاعده اجتماعی، داستان گفته شده و روایتگر آن صاحب اقتدار بودند. درست است که علم مدرن با ادعای کنار گذاشتن این روایت ها و آزادی بخشی و زدودن جهل برتری یافته است اما به این ترتیب نوعی جامعه تکنوکرات برای تشدید کنترل دولت سرمایه داری و بروکرات بر نیروهای طبیعی و اجتماعی تشکیل شده است که علم مدرن برای مشروعیت بخشی به ساحت خویش، به نوعی فراروایت متوسل شده است(سیدمن:1391). این فراروایت ها همان باورهای مدرن به پیشرفت هستند که عقل را به عنوان نوید بخش شادکامی، رفاه و آزادی می دانند. پیامدهای واقعی پروژه علم مدرن، صنعتی شدن، شهری شدن و جوامع طبقاتی و منازعه طبقاتی، را دربر می گیرند. ثروت های کلان و نیز فقر گسترده ای، پدید آمده اند. گرچه آزادی زیاد، ولی جنگ های جهانی، و تمامیت خواهی نیز وجود دارد. پیشرفت های علمی چشمگیری رخ داده، ولی تهدیدات نابودی اتمی و تخریب زیست محیطی که کل بشریت را به خطر انداخته اند نیز با این پیشرفت ها توام شده اند. این هراس ها، اعتقاد ما به عقل، علم و پیشرفت را تضعیف می کند.
لیوتار سرسختانه با هر نوع فراروایت یا نظریه کلان مخالف می باشد. این نظریات، از ایدئولوژی های تمام عیاری مانند مارکسیسم، سوسیالیسم، ملی گرایی، لیبرالیسم، فاشیسم و… گرفته تا نظریات کم دامنه ای مانند مهندسی اجتماعی یا خط مشی اقتصادی را شامل می شود. هرگونه تلاش برای تحمیل هر یک از اینها به جامعه ضرورتا سرکوب، بی عدالتی و به حاشیه راندن افرادی که هماهنگ نمی شوند، و کاهش اجتناب ناپذیر تنوع و خلاقیت را ایجاب می کند.
نظریات جدید مناسبات علم و جامعه
در این نظریات که پس از دهه 90 میلادی برای تحلیل ارتباط جامعه صنعت و علم مطرح شد متخصصین حوزه ی نوآوری، در تلاش برای شناسایی مکانیزم های پیچیدهای بودند که طی آن دانش ایجاد شده در دانشگاه به بنگاه های صنعتی راه یافته و موجبات توانمندی آنها را فراهم میکند. براین اساس ابتدا بحث ارتباط صنعت و دانشگاه مطرح شد و به دنبال آن سیاست های کلان نوآوری در سه بخش زیر تدوین شد:
سطح صنعت: سیاست های این بخش بایستی جذب و به کارگیری دانش موجود را تسریع و تسهیل کند.
سطح دانشگاه: سیاست ها در این حوزه بایستی ایجاد شبکه های مستحکم با جامعه ی صنعتی و تجاری کردن
نتایج تحقیقات دانشگاهی را حمایت و جهت دهی کند.
سطح دولت: با اعمال سیاست های توانمندسازی کمک به شکل گیری فضای تعاملی مناسب شد.
به این ترتیب مدل مارپیچ سه گانه به عنوان یکی از الگوهای نوآوری مطرح شد. مدل مارپیچ سه گانه نوآوری در سطح کلان را حاصل تعامل سه نهاد دانشگاه، دولت و صنعت با محوریت دانشگاه مطرح می سازد. براساس مدل مارپیچ سهگانه، دانشگاهها، تولیدکنندگان و انتقالدهندگان دانش و صنایع، تولیدکنندگان خدمات و محصولات هستند. درحالیکه دولت در میان آنها نقش کنترلی و تعدیلکنندگی را برعهده دارد. عموماً گسترش نقش دانش در اجتماع و توسعه نقش دانشگاه در اقتصاد براساس روابط مارپیچ سهگانه دانشگاه، صنعت، و دولت تحلیل میشود. وقتی دانشگاه، صنعت، و دولت برای توسعه اقتصادی در تحقیقات دانشگاه مشارکت میکنند، شبکهای از تعاملات بهصورت مارپیچ ایجاد میشود. از طریق این تعاملات سه نهاد مذکور، فراتر از مأموریت توسعه اقتصادی بهطور فزایندهای بهایجاد دانش پایه و تولید نظاممند نوآوری علمی کمک میکنند.
جمع بندی
با توجه به مطالب ارائه شده در این فصل و به زعم صاحب نظران حوزه های مختلف فکری، علم مدرن در بسیاری از ابعاد شناختی، ماهیت، روش، اهداف و خروجی آن منحصر بفرد بوده و تجربه ای متفاوت از معرفت، برای بشر به همراه داشته است. درست است که هر یک از این نظریات، مبانی معرفتی – اجتماعی علم مدرن را از منظری متفاوت نگریسته، اما آنچه مسلم است، جمیع نظریات در این مساله اتفاق نظر دارند که علم مدرن به عنوان مهمترین دستاورد معرفتی – اجتماعی انسان در طول تاریخ، سرنوشت بشر را دستخوش تحولاتی بنیادین و شگرف نموده است.
آنچه به عنوان چکیده مطالب این فصل در جداول زیر آورده شده است، رهنمون نگارنده در جمع بندی نظریات ارائه شده بوده است.
اثبات گرایی
ابطال گرایی
روش علم مدرن
گردآوری داده ها
تجربی
تجربی
مراحل پژوهش
مشاهده، فرضیه، نظریه، اثبات
فرضیه، مشاهده، ابطال