پایان نامه بررسی نقش صمیمیت میان زوجین از دیدگاه اسلام

با توجه به اینکه روحیه زن نسبت به مرد عاطفی‌تر است و روح او  دارای ظرافت‌های خاصی است که بیشتر در معرض آسیب است، بیان و ابراز محبت شوهر نسبت به او تأثیر به سزایی در آرامش، رشد و افزایش اعتماد به نفس او در محیط خانواده‌دار است. از این رو پیامبر اکرم(ص) در کلامی حکیمانه می‌فرمایند: مرد اگر به همسر خود بگوید دوستت دارم، این سخن هرگز از قلب او بیرون نمی‌رود.[1] (شیخ حر عاملی، 1409).

در محیط خانواده  شوهر باید عاطفه قلبی خود را نسبت به همسرش ابراز کند حتی اگر نسبت به او محبت زیادی ندارد، همان اندک را، در بیان زیاد جلوه دهد، قشنگ و خوب جلوه دهد، و خانمش را محبوب خودش اعلام کند؛ زیرا این مسئله موجب می‌شود خانواده گرم شود و خدای‌ناکرده فکر انحراف در ذهن او (زن) القا نشود.

زن و مرد هر دو نیاز به محبت دارند و اگر این محبت اعلان و تثبیت نشود مشکل ایجاد می‌کند. (حسینی، 1387)؛ از این رو امام صادق(ع) یکی از ویژگی‌های زن نمونه را اظهار عشق او نسبت به همسر خود همراه با دلبری و زیبا کردن خود در چشم او بیان می‌نمایند.[2] (شعبه حرانی، 1404).

هنگامی که شخصی از امام باقر(ع) سوال نمود : که خانم من خیلی به من حساس است و مرتب می‌گوید کجا بودی؟ زودتر بیا، تا حالا کجا بودی؟ آنجا چرا رفتی؟ امام باقر(ع) فرمودند: دوستت دارد، قدر محبتش را بدان!

«البته زن بایستی شرایط همسر خویش را درک نماید و همواره در رفتار خویش حد اعتدال را رعایت نماید»  زیرا مرد باید سامان زندگی را با تدبیر و علم و عقل انجام دهد، با این وجود بایستی شوهر به محبت زن خود احترام بگذارد و در گفتار و عمل طوری رفتار کند که به محبت او به خوبی پاسخ مثبت داده شود. (حسینی، 1387)

در این خصوص می‌توان به ابراز علاقه امام خمینی‌، استاد اخلاق و عارف فی‌الله‌، نسبت به همسرشان اشاره داشت که در نامه‌ای خطاب به ایشان می‌فرمایند: تصدقت شوم‌، الهی قربانت بروم، در این مدت که مبتلا به جدایی…ام متذکر شما هستم و صورت زیبایت در آئینه قلبم منقوش است…. (سبحانی‌نیا، عسکری، 1379).

 

۲-2- 3- توجه به ویژگی‌های مثبت همسر و تکریم او

در زندگی خانوادگی ممکن است هر یک از زن و مرد دارای ویژگی‌های شایسته، زیبا و آشکار باشند که بیان و یادآوری آنان یکی از شیوه‌های مؤثر در بیان علاقه در ارتباطات  آنان است.

چنانچه خداوند متعال در  سوره ضحى آیه 11 می‌فرماید[3]: «نعمتهاى خدا را یاد کنید و آنان را اظهار نمائید.» بازگو کردن نعمت خدا شکر است (طبرسی، 1360)، که گاه با زبان وگاهی با عمل است؛ این سنت افراد سخاوتمند و کریم است که وقتى نعمتى به آنها روى آورد بازگو مى‏کنند و شکر خدا را بجا مى‏آورند، و عملشان نیز تاییدی بر این حقیقت است (مکارم شیرازی،1377)، در نتیجه آراستگی به این مهارت ضمن جلب رحمت الهی و افزون شدن نعمتها باعث افزایش محبت در بین همسران  می‌شود.

 

۲-2-4- نام آوری دلنشین در خطاب همسر

در ارتباطات همسران‌، صدا زدن به نامی که مطلوب و محبوب زن یا شوهر است‌، عامل مهمی در ایجاد و تقویت محبت در ارتباطات زناشویی به حساب می‌آید.

خداوند متعال از به کاربردن القاب ناپسند نهی فرموده اند[4] و در سنت نبوی نیز پیامبر اکرم‌(ص) پسندیده می‌دانستند که شخص با نام و کنیه‌ای که بیش ازهمه دوست دارد خوانده شود. (دلشاد تهرانی، 1386). و امام علی(ع) می‌فرمایند: در خطاب کردن، زیبا و نیکو خطاب کنید تا جواب زیبا و نیکو بشنوید[5] (تمیمی آمدی، 1366). در نتیجه شایسته است زن و شوهر در ارتباطات کلامی خویش از نام یا بیان برخی توصیف‌هایی که مورد پسند همسرشان است استفاده نمایند که این امر حاکی از ابراز علاقه آنان نسبت به یکدیگر است.

 

۲-2-5- در نظر گرفتن حساسیت‌های همسر

توجه داشتن به حساسیت‌های همسر، یکی دیگر از مهارت‌های ابراز علاقه در بین همسران است. در ارتباطات خانوادگی اگر خانم به دلبستگی همسرش توجه کند و به چیزهایی که او را دلخوش می‌کند، پایبند شود، باعث ایجاد محبت دردل شوهر می‌شود و متقابلاً آقا هم می‌تواند از همین شیوه برای ازدیاد محبت خانم نسبت به خود بهره گیرد (فرحزاد،1387). نمونه عالی چنین حساسیتی در گفتگوی فیمابین حضرت صدیقه طاهره و امام علی (ع)نقل شده است که در پاسخ به همسرشان هنگامی که از او پرسیدند: چرا ایشان را از نبود غذا و تحمل گرسنگی آگاه نکرده بودند، می‌فرمایند: رسول خدا به من سفارش فرمود: دخترم چیزی از پسر عمویت درخواست مکن، اگر چیزی برای تو آورد بپذیر و الا تو درخواست چیزی نداشته باش که بیش از طاقت همسرت باشد. (بحرانی،1416‌). در این نقل، علاقه شدید حضرت زهرا(س) به همسرشان در دقت و مراقبت در نگفتن حتی درخواست کوچکی که ممکن است همسر در برابر آن احساس نامطلوبی پیدا کند  نمودی آشکار دارد.

همچنین شوهر بایستی در کلام و رفتار خود زمینه را برای سوءتفاهم فراهم نسازد و متقابلاً خانم هم از گمان‌های بی‌پایه و تفسیرهای منفی و وسواس‌های فکری خودداری نماید. (حیدری، 1387).

 

۲-2-6- پاسخ دادن به محبت همسر

یکی از جلوه‌های مهم ابراز علاقه در بین زوجین پاسخ دادن به محبت از سوی همسر است. این مهم در تقویت و افزایش رابطه عاطفی و درک متقابل زوجین از یکدیگر تأثیر به سزایی دارا است؛ در این خصوص در روایتی آمده است: هنگامی که صفیه همراه با دیگر زنان پیامبر به هنگام احتضار آن حضرت کنار بستر ایشان نشست و گفت: به خدا سوگند دوست دارم بیماری شما بر جان من وارد شود و سالم می‌ماندید، عایشه و حفصه نگاهی معنادار به صفیه انداختند و برخوردی نامناسب از خود نشان دادند، اما پیامبر(ص) با اینکه در شرایط جسمی بسیار سختی بود، از حرکت آنان ناراحت شدند و فرمودند: دیگر بس است، از این کارها بپرهیزید؛ و با این سخن صداقت صفیه را در گفتارش تأیید نمودند. (طیبی، 1385).

 

2-3- جلوه‌های رفتاری

چگونگی رفتار و اعمال هر یک از زوجین در ابراز علاقه آنان نسبت به یکدیگر یکی دیگر از مهارت‌های مهم در مدیریت و استحکام ارتباطات خانوادگی است. با توجه به اهمیت و تاثیرگذاری اعمال و رسایی مفهومی که از این طریق منتقل می‌شود، در نگاه درون دینی، در این حوزه  مهارت‌هایی به شرح زیر ارائه شده است:

 

2-3-1-  هدیه دادن

هدیه دادن یکی از نمودهای عملی در نشان دادن علاقه زوجین نسبت به یکدیگر است که در ایجاد و افزایش محبت و نشاط روابط خانوادگی، تأثیر به سزایی دارا است. زن یا شوهر می‌توانند در مناسبت‌های مختلف علاقه خویش را با دادن هدیه‌هایی چه مادی و چه معنوی نسبت به هم ابراز نمایند. در این خصوص رسول اکرم(ص) می‌فرمایند: هرگاه هر یک از شما به سفری رفت، هنگام بازگشت به خانه برای اهل خانه هدیه و تحفه‌ای بیاورد، هرچند سنگی باشد.[6] (مجلسی،1404).

[1].  رَسُولُ اللَّهِ ص قَوْلُ الرَّجُلِ لِلْمَرْأَهِ إِنِّی أُحِبُّکِ لَا یَذْهَبُ مِنْ قَلْبِهَا أَبَداً (شیخ حر عاملی، 1409ق، ج20 :23).

[2] . لا غنى بالزوج عن ثلاثه أشیاء فیما بینه و بین زوجته و هی الموافقه لیجتلب بها موافقتها و محبتها و هواها و حسن خلقه معها و استعماله استماله قلبها بالهیئه الحسنه فی عینها و توسعته علیها و لا غنى بالزوجه فیما بینها و بین زوجها الموافق لها عن ثلاث خصال و هن صیانه نفسها عن کل دنس حتى یطمئن قلبه إلى الثقه بها فی حال المحبوب و المکروه و حیاطته لیکون ذلک عاطفا علیها عند زله تکون منها و إظهار العشق له بالخلابه و الهیئه الحسنه لها فی عینه لا یتم المعروف إلا بثلاث خلال تعجیله و تقلیل کثیره و ترک الامتنان به و السرور فی ثلاث خلال فی الوفاء و رعایه الحقوق و النهوض فی النوائب ثلاثه یستدل بها على إصابه الرأی حسن اللقاء و حسن الاستماع و حسن الجواب‌. (شعبه حرانی،1404ق :323)

 

[3]‌. وَ أَمَّا بِنِعْمَهِ رَبِّکَ فَحَدِّثْ

[4]‌. یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لا یَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ عَسى‏ أَنْ یَکُونُوا خَیْراً مِنْهُمْ وَ لا نِساءٌ مِنْ نِساءٍ عَسى‏ أَنْ یَکُنَّ خَیْراً مِنْهُنَّ وَ لا تَلْمِزُوا أَنْفُسَکُمْ وَ لا تَنابَزُوا بِالْأَلْقابِ بِئْسَ الاِسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإیمانِ وَ مَنْ لَمْ یَتُبْ فَأُولئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ (حجرات11)

[5]‌. أجملوا فی الخطاب تسمعوا جمیل الجواب

 

[6]‌. قَالَ النَّبِیُّ ص إِذَا خَرَجَ أَحَدُکُمْ إِلَى سَفَرٍ ثُمَّ قَدِمَ عَلَى أَهْلِهِ فَلْیُهْدِهِمْ وَ لْیُطْرِفْهُمْ وَ لَوْ حِجَارَهً

دانلود از لینک زیر :