دانلود پایان نامه ارشد: جرم شناختی سرقت در فضای سایبری-رشته حقوق

طیف وسیعی از افعال مجرمانه که در ذیل مفهوم جرایم رایانه‌ای قرار دارند و ماهیت متغیر آنها که ناشی از پیشرفت لحظه‌ به لحظه‌ای فناوری اطلاعات و شیوه‌های سوء استفاده از آن است، ارائه تعریفی جامع و مانع از این جرایم را مشکل نموده­است تا آن جایی که در جدیدترین و جامع‌ترین سند بین‌المللی موجود در این زمینه (کنواسیون جرایم سایبر 2001 بوراپست) تعریفی از این جرایم به عمل نیامده است.[1]

در سال 1986 سازمان همکاری و توسعه اقتصادی جرم رایانه‌ای را چنین تعریف کرده است: «هرگونه سوء استفاده از رایانه از جمله رفتار غیر قانونی، غیر اخلاقی یا غیر مجاز مربوط به پردازش اتوماتیک و انتقال داده‌ها.»[2]

کمیته اروپایی مسائل جنایی در شورای اروپا در سال 1989 در گزارش کار خود بیان کرد که: «هر فعل مثبت غیر قانونی که رایانه، ابزار یا موضوع جرم باشد جرم رایانه‌ای است. به عبارت دیگر هر جرمی که ابزار یا هدف آن تاثیرگذرای بر عملکرد رایانه باشد.» در تعریف دیگری آمده است: «هر عمل مثبت غیر قانونی که در آن، رایانه ابزار یا موضوع جرم باشد، جرم رایانه‌ای است.»[3]

در نظام حقوقی ایران تعریفی اجمالی و مقنن در خصوص جرایم رایانه‌ای وجود ندارد و تمایز آنها از جرایم سایبر چندان واضح و مشخص نیست. شاید به این دلیل قانون‌گذار ایران در قانون جرایم رایانه‌ای مصوب 5/3/1388 تعریفی از جرایم رایانه‌ای ارائه نداده­است.[4] در واقع در حقوق ایران تعریف جرایم رایانه­ای به سکوت واگذار شده و در بیشتر موارد تقریباً همان تعریف ارایه شده از طرف سازمان همکاری و توسعه اقتصادی را پذیرفته اند.[5] لیکن با توجه به جرایم مندرج در این قانون نشان می­دهد که قانون گذار جرایم رایانه‌ای را در معنای عام و موسع به کار برده­است که شامل جرایم سایبر نیز می‌شود.

با توجه به مطالب فوق، می­توان در تعریف جرم سایبر[6] یا رایانه­ای گفت: «هر گونه فعل یا ترک فعل در فضای تبادل اطلاعات از طرف قانون گذار جرم قلمداد شود جرم سایبری یا رایانه­ای گفته می­شود.»[7] حال چه نظیر آن در دنیای فیزیکی وجود داشته باشد، مثل سرقت و کلاهبرداری که فضای سایبری اینگونه جرایم را تسهیل و تسریع می­کند، چه اینکه یک جرم صرف رایانه­ای باشد مانند نشر ویروس. البته باید اذعان داشت که به علت درهم تنیدگی بیش از حد فعالیت­های امروزی با فضای تبادل اطلاعات نمی­توان جرایم را بر این مبنا تفکیک کرد.

متن کامل:

جرم شناختی سرقت در فضای سایبری-پایان نامه حقوق

2-1-7- تعریف سرقت سنتی

 

واژه سرقت در کتاب­های لغت به معنای گرفتن شی­ء در پنهان است و در معنای آن مفهوم خفا و پنهان اخذ شده است.[8] از این رو به طور کلی یکی از معانی آن پوشیده و مخفی شدن است و«سرق » به معنای «خفی » آمده است.[9] استراق سمع یعنی مخفیانه گوش دادن.[10] در قرآن کریم نیز چنین آمده است: « الا من استرق السمع فا تبعه شهاب مبین.»[11]

در قانون مجازات اسلامی 1392 قانونگذار فصل هفتم از بخش دوم از کتاب حدود را اختصاص به سرقت داده­است که در این فصل به موجب ماده267 این قانون سرقت چنین تعریف شد: «سرقت عبارت از ربودن مال متعلق به غیر» و در شرایط سرقت حدی در ماده268 قید مخفیانه بودن را ذکر کرده است.[12]

 

2-1-8- تعریف سرقت  رایانه­ای

 

در قانون جرایم رایانه‌ای برخلاف سرقت سنتی هیچ تعریفی از سرقت رایانه­ای ارائه نشده است. اما با توجه به سرقت  سنتی می­توان سرقت رایانه­ای را اینگونه تعریف کرد:« سرقت رایانه­ای عبارت از اینکه کاربر با استفاده از تکنولوژی رایانه­ای یا مخابراتی، به طور غیر مجاز، داده­های متعلق به دیگری را برباید.»

 

2-2- طبقه‌بندی جرایم رایانه‌ای

سازمان ملل متحد اولین سازمانی است که اقدامی هر چند کوچک در جهت طبقه بندی جرایم رایانه‌ای به عمل آورده است. این سازمان در نشریه بین المللی سیاست جنایی خود (شماره­های 43و44 ) جرایم رایانه‌ای را به دو دسته به شرح زیر تقسیم کرده است:

«جرایم رایانه‌ای می­تواند شامل فعالیتهای مجرمانه‌ای باشد که ماهیتی سنتی دارند از جمله سرقت، کلاهبرداری، جعل و سوءاستفاده که همگی معمولا در همه جا مشمول ضمانت اجراهای کیفری می­شوند. رایانه نیز راههای تازه‌ای را برای سوء استفاده پدیدآورده­است که می­توانند و یا باید مجرمانه محسوب شوند.»[13]

همانطور که در نشریه بین المللی سیاست جنایی سازمان ملل اشاره شده است، رایانه علاوه بر آنکه راههای تازه­ای برای سوء استفاده به وجود آورده که باید جرم­انگاری شوند، وسیله و ابزاریی برای ارتکاب جرایمی که ماهیت سنتی دارند نیز می­باشد. با این توضیح می­توان از نظر نظری جرایم رایانه­ای را به دودسته تقسیم کرد:

 

2-2-1- جرایم رایانه‌ای سنتی

جرایم رایانه‌ای سنتی جرایمی هستند که با همان شرایط قانونی که از طرق مرسوم ارتکاب می‌یابند، بوسیله رایانه نیز ارتکاب می‌یابند و قانونگذار ارتکاب بوسیله رایانه را به عنوان جزئی از اجزاء عنصر مادی آنها یا عامل تشدید و یا تخفیف مجازات آنها ذکر نکرده باشد. مثلا جرم جاسوسی رایانه‌ای، در زمره جرایم علیه امنیت قرار می‌گیرد و جرم سرقت و کلاهبرداری رایانه‌ای در جرایم علیه اشخاص دسته‌بندی می‌کنند.

 

[1]  . خرم‌ آبادی ع،1382، جرایم فناوری اطلاعات، رساله‌ی دکترای حقوق جزای جرم شناسی، دانشگاه تهران. ص 75.

[2] Organisation for Economic Co-operation and Development

|[3]. ترکی غ، نگرش علمی و کاربردی به جرایم رایانه‌ای. ماهنامه دادرسی. شماره 77

[4] .   طارمی م ، 1387،گذری بر جرایم ‌رایانه‌ای ، ص 88.

.[5] پاکزاد ب، جرایم رایانه،1380، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی، ص 38 .

[6] Purs Cyber Crime.

 

.[7]تعاریفی که تا کنون در منابع مختلف ارائه شده، هیج یک جنبه حقوقی ندارند، بلکه بیشتر سعی شده ماهیت اینگونه جرایم تبیین گردد.

.[8]  ابی الحسین احمد بن فارس زکریا، معجم مقاییس اللغه، 1404،  مکتب الاعلام الاسلامی،قم، 1404، ه.ق .

. [9]  محمد بن ابن منظور، لسان العرب 1407 ه.ق ، یعقوب فیروزآبادی، القاموس المحیط، چاپ دوم، موسسه الرساله، بیروت.

[10] . نشر ادب الحوزه، 1363، قم.

[11]  . مگر هر شیطانی که برای استراق سمع به آسمان نزدیک شد، در این صورت تیرشهاب شعله آسمانی او را تعقیب کرد. حجر18.

[12] . ماده 212 قانون مجازات اسلامی 1361 سرقت عبارتند از: سرقت عبارت است از این که «انسان مال دیگری را به طور پنهانی برباید.» و در ماده 215 همین قانون آمده بود :«سرقت در صورتی باعث حد میشود که به صورت مخفیانه انجام گیرد .»

ماده197 قانون مجازات اسلامی 1375 سرقت عبارتند از:«ربودن مال دیگری به طور پنهانی.»

.[13]  نشریه بین المللی سیاست جنایی سازمان ملل متحد، ترجمه­ی: محمد دزیانی، شماره 43و44.