خودداری از سوگیری شناختی در جلسات

خودداری از سوگیری شناختی در جلسات

 

تصور کنین رئیس تون از شما خواسته کالاهایی تولید کنین که تحت شعاع فناوری جدیدی باشن که شرکت پیشرفت داده. شمام از اعضای گروه تون می خواید در مورد بازار تحقیق کنن و ایدهایی ارائه دن و بعد هم جلسه ای برگزار می کنین تا در مورد اونا بحث کنین.

 

یکی از اعضای گروه به نام سیما جلسه رو با ارائه پیشنهادش شروع می کنه. مثل اینکه اعداد و ارقام از پیشنهاد اون پشتیبانی می کنه و اونم توضیح می ده که چرا فکر میکنه محصول پیشنهادی موفق هستش. بعد یکی دیگر از اعضای گروه به نام سعید پیشنهاد خود رو مطرح می کنه. اون ایده ی خود رو در مورد محصول مطرح می کنه و داده های خیلی از گروه های تحقیقات متمرکز در دست داره که از پیشنهاد اون پشتیبانی می کنن. بدیش اینه هر دوی این اجناس پیچیده هستن و امکان تولید هر دو رو ندارین و تنها می تونین یکی از اونا رو تولید کنین.

همین طور که اعضای گروه در مورد گزینه های موجود بحث می کنن، مشخص می شه بیشتر اونا محصول سیما رو ترجیح میدن. خیلی از آدما احساس خوبی در موردش دارن و بر این باورند که این بهترین راه استفاده از فناوری جدید سازمانه.

شاید شما به این مسئله توجه نکرده باشین، اما احتمال زیادی هست که اعضای گروه به این خاطر محصول سیما رو پسند کرده باشن که اول اون محصولش رو معرفی کرده. واقعا اونا تصمیمِ جهت گیرانه ای در جلسه اتخاد کردن. این مثالی از یک سوگیری شناختیه.

در این مقاله این که سوگیری شناختی چیه رو مورد بحث قرار دادیم، راه های مختلفی رو که ممکنه در بین جلسات این پدیده به اتفاق بپیوندد کاویده ایم و طرحی کلی از راهکارهایی که واسه شکست دادن اون می تونین استفاده کنین رو ارائه دادیم.

سوگیری شناختی چیه؟

اول ده ۱۹۷۰ میلادی، آموس تورسکی (Amos Tversky) و دنیل کانمن (Daniel Kahneman) این مسئله رو که چرا مردم می کوشند در شرایطی خاص به شکل بی طرفانه ای دلیل و قضاوت کنن، مورد بررسی قرار دادن. اونا با استفاده از این تحقیقات معنی سوگیری شناختی رو به وجود آوردن و در سال ۱۹۸۲ به همراه پاول اسلاویک (Paul Slovic) ، یافتهای راحت ی خود رو در کتابی به نام «قضاوت در شرایط خاطر جمع نبودن» منتشر کردن.

سوگیری شناختی رو میشه به عنوان یه سری از خطاهای ذهنیِ قابل پیش بینی تعریف کرد که وقتی توانایی محدودی واسه پردازش اطلاعات به شکل بی طرفانه هست، به وجود بین. سوگیری شناختی می تونه موجب تصمیمات غیرمنطقی و غیرعقلانی و باعث قضاوت نادرست در مورد خطرا و تهدیدها شه.

مثلا وقتی داده هایی مخالف ارائه می شه، ممکنه اطلاعاتی رو ترجیح بدین که از خیالات شما پشتیبانی می کنن. این مسئله رو «خطای تاییدی» می گن. یا ممکنه به طور ناخوداگاه به طرف دلیل یا ایده ای که اول شنیدین مایل شید، که به نام «لنگر ذهنی» شناخته می شه.

همونجوریکه شاید فهمیده باشین، این «دامای فکری» می تونن اثر منفی بر قضاوت و تصمیمات شما داشته باشن، به ویژه وقتی به شکل گروه تصمیم گیری می کنین.

خودداری از سوگیریای عادی در جلسات

شاید شما با سوگیری شناختی آشنا باشین، اما خیلی از مردم از اون آگاهی ندارن و این مسئله موجب می شه تا جلساتِ مربوط به تصمیم گیری، در خطر مشکلات خیلی قرار گیرند. خودداری از سوگیری روان شناختی از اهمیت بالایی برخورداره، چون که نتایج قضاوت ضعیف و تصمیمات بد ممکنه خیلی جدی باشه.

مطلب مرتبط :   اجتماعی شدن؛ ۱۹ پیشنهاد ای که شخصیت اجتماعی شما رو شکوفا می کنه

پُرواضحه که در اولین قدم و پیش از برگزاری یک جلسه ی تصمیم گیریِ مهم، باید افراد رو از اشکال مختلف سوگیری شناختی آگاه کنین تا همه بتونین از اون مصون بمونین.

۱. سوگیری تاییدی

در سال ۱۹۹۸، محققی به نام ریموند نیکرسون (Raymond Nickerson) در مقاله ای سوگیری تاییدی رو اینجور تعریف کرد: «جستجو یا تفسیر دلایل به شکلایی که نسبت به باورها، انتظارات یا فرضیات، طرف دارانه باشن.»

به بیان آسون، خیلی از ما به شکل ای خودکار داده هایی که از ایده های موجودمان حمایت می کنن رو ترجیح میدیم و ممکنه به شکل ناخودآگاه داده هایی رو که علیه اونا هستن رد کنیم. اما این مطلب باعث می شه دیدگاه محدودی از مسئله داشته باشیم و شاید فرصتا و روشای تفکر جدید رو نپذیریم.

شکست دادن سوگیری تاییدی

واسه شکست دادن سوگیری تاییدی در جلسات، مطمئن شید که گروهی از شرکت کنندگان مختلف دارین. در گروه به دنبال افرادی باشین که جسور، خطر پذیر، دارای قدرت مخالفت و مطرح کردن جسورانه ی عقایدشان هستن.

همه اعضای گروه رو تشویق کنین تا ایده هاشون رو به اشتراک بذارن و از گزینه های موجود، انتقادات سازنده ای به عمل آورید. تنوع و گفتگو آزاد به شما کمک می کنن تا تصمیم متعادل تری بگیرین.

۲. سوگیری لنگر ذهنی

این سوگیری باعث می شه افراد خیلی به اولین قسمتی که از اطلاعات می شنون، تکیه کنن که این در تصمیم گیری و صحبت خیلی معموله. وقتی «نقطه تکیه» رو شنیدید، شاید اونو تفسیر کرده و بر مبنای اون قضاوت می کنین.

شکست دادن سوگیری لنگر ذهنی

در تحقیقی که در سال ۱۹۹۶ انجام شد، محققان دریافتند که سوگیری لنگر ذهنی وقتی به اتفاق می پیوندد که مردم به اولین استدلالی که می شنون، توجه کرده و بر اون تمرکز کنن. اما افراد مطلع کمتر با استعداد این نوع سوگیری هستن. این تحقیق نشون دهنده اینه که هر چه اطلاعات بیشتری در مورد موضوع یا تصمیمی داشته باشین، خودداری از تاثیرات این لنگر ذهنی برایتون آسون تر هستش.

واسه خودداری از این نوع سوگیری، قبل از برگزاری جلسه، در مورد موضوعات یا تصمیمات به شکل بی طرفانه تحقیق کنین. به خاطر داشته باشین هدف تون فراهم آوردنِ داده هاییه که دیدگاه کامل و متعادلی از مسئله ارائه میدن.

۳. سوگیری ارابه ی موسیقی

سوگیری ارابه ی موسیقی مثل تفکر گروهیه. اینجا تمایل به تشکیل باور یا انجام کاری خاص بر این پایه در شما به وجود میاد که بقیه هم اون کار رو انجام میدن . و احتمال اینکه شما دچار سوگیری ارابه ی موسیقی شید با تایید شدن اون ایده به وسیله بقیه افزایش پیدا می کنه.

خودداری از سوگیری ارابه ی موسیقی

واسه خودداری از سوگیری ارابه ی موسیقی، تعداد شرکت کنندگان جلسه رو تا حد منطقی کم کنین و قبل از تصمیم گیری، از تموم حولوحوش به مسئله نگاه کنین.

اگه اعضای گروه تون در مورد مسئله مطرح شده اطلاعات کافی دارن، از اونا بخواهید عقایدشان رو قبل از شروع بحث روی برگه ای بنویسند. این پیش از اونکه به تفکر گروهی ختم شه، به شما اطلاعات خوبی در مورد احساس واقعی افراد می ده.

۴. اثر روبرو شدن ی انحصاری

طبق مطالعه رابرت زاجونک (Robert Zajonc) که در سال ۱۹۶۸ انجام شد، اثر روبرو شدن ی انحصاری، یا «اصل آشنایی» زمانی به اتفاق می پیوندد که «روبرو شدن ی تکراری فرد با شی باعث، نگاه اون رو نسبت به اون بهبود ببخشد.» در تحقیق دیگری محققان دریافتند که این نوع سوگیری می تونه به شکل آگاهانه یا ناآگاهانه انجام گیرد.

مطلب مرتبط :   گوش دادن به موسیقی با صدای بلند به شنوایی آسیب می رساند؟

بازاریابا بیشتر از اثر روبرو شدن ی انحصاری استفاده می کنن. تکراری با پیامی ثابت، ممکنه باعث شه تا مردم احساس راحتی و آشنایی بیشتری نسبت به اون محصول یا علامت تجاری پیدا کنن.

این سوگیری در جلسات می تونه خود رو به شکل ترجیح عقاید، افراد یا اطلاعاتی نشون بده که قبلا دیده اید.

شکست دادن اثر روبرو شدن ی انحصاری

واسه خودداری از اثر روبرو شدن ی انحصاری در جلسات، در مورد داده ها، افراد یا ایدهایی که از قبل با اونا آشنایی دارین به دقت فکر کنین. اگه از قبل با چیزی روبرو شدین، بررسی اینکه چرا ممکنه از اون پشتیبانی کنین، حتی به شکل گذرا هم مهمه. این واقعا برابر اون چیزیه که فکر می کنین بهترینه یا تنها به خاطر این در موردش نظر مثبتی دارین که احساس آشنایی و ایمنی نسبت به اون دارین؟

۵. سوگیری پس نگر

دو محقق به نامای رسیدن روز (Neal Roese) و کاتلین وس (Kathleen Vohs) در مقاله ای که در سال ۲۰۱۲ انجام شد، این طور دلیل کردن که سوگیری پس نگر زمانی به اتفاق می پیوندد که افراد حس کنن نتیجه ای خاص، رو و مورد انتظار بوده، البته تنها زمانی که اون اتفاق به اتفاق پیوسته باشه. به بیان آسون تر، وقتی افراد دوباره به تصمیم خود نگاه می کنن، احساس می کنن که «تموم مدت می دونستن چه چیزی به اتفاق خواهد پیوست» (حتی با این که نمی دونستن).

سوگیری پس نگر به ویژه در زمانی که می خواید چرایی غلط بودن تصمیمی رو دریابید، می تونه مشکل ساز شه، چون که نگاه بی طرفانه به گذشته می تونه سخت باشه. این سوگیری می تونه زمانی که نیاز به بررسی داده ها یا تفسیر نتایج آزمایشای کسب وکار دارین هم موجب ایجاد مشکلاتی شه، چون که ممکنه وقتی آزمایش هاتون کامل شد، یافتهای خود رو «قابل پیش بینی» بدونین.

شکست دادن سوگیری پس نگر

یکی از بهترین راه های شکست دادن سوگیری پس نگر، گرفتن تخصصه. محققان در مطالعه ای که در سال ۲۰۰۳ انجام دادن، دریافتند که هر چقدر افراد علم بیشتری در مورد وظیفه ی مورد نظر داشته باشن، سوگیری پس نگر به دلیل اون کمتر میشه.

واسه کمک به خودداری از اون، هر کاری می تونین انجام بدین تا علم شرکت کنندگان در جلسه رو در مورد مسئله مورد نظر و در کل درباره ی صنعت زیاد کنین، تا شرکت کنندگان بتونن وظیفه ی مورد نظر رو به عنوان بخشی از متنی گسترده تر ببینند. اونا رو تشویق کنین در مورد موضوع بحث به طور کامل تحقیق کنن و قدمایی در جهت ایجاد تخصص در اونا وردارین.

توجه:
شکست دادن سوگیری شناختی می تونه رقابت برانگیز باشه. محققان در مطالعه انجام شده در سال ۲۰۱۴ دریافتند که افراد ممکنه وجود سوگیری رو تایید کنن، اما هم اونقدر واسه تصمیم گیری از اون استفاده کنن و بعد هم ادعا کنن که در آزمایش بی طرف بودن.
چیزی که رو در توان دارین انجام بدین تا مراقب سوگیریا در تفکرات و تصمیم گیری هاتون باشین. عجله نداشته باشین؛ در مورد افکار، مقاصد و انگیزهای خود فکر کنین و در مقابل این دامای فکری، با دقت زیادی از خود محافظت کنین.

دیدگاهتان را بنویسید

Close Menu