روش جبران خسارت وارده به سپرده‌گذاران

متن کامل :

 دانلود پایان نامه ارشد -مسئولیت مدنی بانک مرکزی در برابر سپرده‌گذاران مؤسسات مالی پس از ورشکستگی

دانلود پایان نامه

مسئولیت مدنی بانک مرکزی در برابر سپرده‌گذاران مؤسسات مالی پس از ورشکستگی

اخذ وجوهی بنام ذخیره قانونی سپرده‌های بانکی از مؤسسات مالی، اساساً با دو هدف طراحی شده است؛ اولین هدف آن تامین امنیت سپرده‌ها و حمایت از بانک‌ها به‌وسیله بانک‌مرکزی هنگام مواجهه با خطر ورشکستگی و مراجعه همزمان سپرده‌گذاران است، هدف ثانویه اعمال سیاست پولی و کنترل حجم نقدینگی که در سیاست‌گذاری کلان اقتصادی از اهمیت زیادی برخوردار اما خارج از بحث ماست.

علاوه بر پیش بینی و اخذ سپرده قانونی، به این دلیل که بانک‌ها به طور بالقوه در معرض طیف وسیعی از اتفاقات مخاطره آمیز مانند آنچه که پیش از این بدان اشاره شد می باشند، دولت و به طور کلی مجموعه حاکمیت در غالب کشورها علاوه بر تلاش برای کاهش این مخاطرات، به منظور جبران ضرر و زیان وارده به سپرده گذاران در صورت ورشکستگی بانک و بمنظور جلوگیری از به وجود آمدن بحران‌های بانکی اقدام به پیش بینی و راه اندازی سیستمی تحت عنوان نظام بیمه (ضمانت) سپرده‌ها می‌کنند اهداف نظام‌های بیمه (ضمانت) سپرده‌ها در هر کشور با سایر کشورها در عمل متفاوت می باشد و به همین سبب نیز سطح پوشش بیمه سپرده‌ها در برخی کشورها کامل یا بسیار وسیع بوده درحالی‌که در برخی دیگر سطح پوشش محدودتر می باشد. اما به طور عام هدف نظام‌های بیمه (ضمانت) سپرده عبارت است از کمک به افزایش ثبات نظام مالی آن کشور و حمایت از سپرده‌گذاران در مقابل ضرر و زیان در جریان ورشکستگی یک بانک. نظام بیمه (ضمانت) سپرده‌ها می تواند به عنوان سیستم جایگزین در جبران خسارت مسئولیت مدنی نهادهای مسئول و حتی مسئولیت مدنی دولت گردد.با توجه به اهمیت این موضوع و لزوم ایجاد نهادی برای ضمانت سپرده‌های مردم، مجلس شورای اسلامی در ماده 95 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران را مکلف نموده است تا نسبت به ایجاد «صندوق ضمانت سپرده‌ها» در کشور حداکثر تا پایان سال اول برنامه(1391) اقدام نماید. در همین راستا هیئت وزیران نیز در جلسه 10 اسفند ماه سال 1390 بنابه پیشنهاد مشترک بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور و به استناد بنـد(د) مـاده (95) قانون برنامه پنج‌سـاله پنجـم توسعـه، اساسنامه صندوق ضمانت سپرده‌ها را تصویب کرد.[1] شایان ذکر است اساسنامه مذکور در تاریخ 31/2/1392 مجدداً اصلاح گردید به نحوی که در اساسنامه جدید کلیه انواع سپرده‌ها و کلیه سپرده‌گذاران (اعم از وزارتخانه‌ها و شرکت‌های دولتی، سپرده‌های نهادهای عمومی غیر دولتی و یا سپرده‌های آحاد مردم) تحت حمایت صندوق ضمانت سپرده‌ها قرار گرفت[2].

در جمع بندی بحث روش‌های جبران خسارت سپرده‌گذاران می توان گفت: امروزه علاوه بر وجوهی که نزد بانک مرکزی بعنوان ذخیره سپرده قانونی مؤسسات مالی وجود دارد و در صورت ورشکستگی، بانک مرکزی مکلف به اعاده این وجوه به منظور پرداخت مطالبات و خسارت سپرده‌گذران است؛ به منظور سامان بخشیدن به نحوه جبران خسارت و همچنین پوشش کامل زیان‌های وارده به سپرده‌گذاران، قانون‌گذار «صندوق ضمانت سپرده‌ها » را پیش بینی و بنا نهاده است. از این رو سیستم بیمه سپرده‌ها به عنوان روشی مطمئن‌تر جایگزین شیوه قبلی جبران خسارت در مسئولیت مدنی بانک مرکزی( از محل سپرده‌های قانونی) گردیده است.هرچند قانون گذار مشخص نکرده که با وجود تعریف نظام بیمه سپرده‌ها، اخذ سپرده قانونی با درصد و وضعیت فعلی چه توجیهی می‌تواند داشته باشد.

[1] . مستند به بخش‌نامه شماره 143259/91- 1/6/1391 بانک مرکزی .

[2] . مستند به بخش‌نامه شماره 8177/92-23/3/1392 بانک مرکزی .