سازمان اداری

دانلود پایان نامه

2-3-9 فرهنگ قربانی کردن
تمام بیانیه های شاهانه به وجود کیش های رسمی اشاره دارند که در همه ی آنها شاه نقش مرکزی دارد کزنفون بحث درازی درباره خدایان و قربانی های که کورش به درگاه آنان می برد تصریح می کند که آخرین دوران اقامت شاه در سرزمین پارس هفتمین بار بود و با این بیان تاکید می کند که قربانی های آیین سنتی به نظم و ترتیب اجرا می شدند شکی نیست که شاهان بزرگ به صورت ادواری در پارس اقامت می کرده اند و هر دوران اقامت آن ها با اعیاد مذهبی مشخص می شد و این مراسم را یک تقویم آیینی رسمی منظم کرده است و این مطلب را کتزیاس نیز در آنجا که از پایان زندگی داریوش بحث می کند یادآور می شود دایوش بعد از بازگشت به سرزمین پارس به قربانی کردن پرداخت. و این همان جشن هایی است که به افتخار خدایان برپا می شد خدایانی که خشایارشا در زمان ورود خود به قاره ی اروپا از آن ها به عنوان خدایانی که بر سرزمین پارس حکم می رانند یاد می کند. که در میان این خدایان البته باید از اهورا مزدا و خدایان دیگر نام برد و همچنین خدایان گوناگون دیگر چون زمین که کورش به افتخار آن قربانی می داده است . تنوع کیش هایی که پارسیان مدعی می داشته اند در برخی از لوحه های پرسپولیس معلوم و مشخص شده اند. دراین مراسم در کنار قربانی هایی که نثار الوهیت های بابلی وعیلامی می شد کیش الوهیت های ایرانی نیز مراعات شده است و خدمه برگزار کننده این اعیاد از سوی سازمان اداری شاهی پاداش می یافته اند . در این مراسم علاوه بر اهورا مزدا اشارت های نیز به زروان ، ویسه بغا ( مجموعه ای از خدایان که به صورت دستجمعی مورد ستایش بوده اند ) ، میزدوشی ( رب النوع مربوط به باروری و قدرت ) نری سنگا( مرتبط با کیش آتش)، برت کامیه ( یک خدای شناخته نشده ) ، هورایره ( ملک خورشید طالع ) ارتک ( ناشناخته در فهرست پارسی) شده است در غالب موارد جیره های که به منظور قربانی کردن به خدمه داده می شد برای چند الوهیت گوناگون بوده است و از این مطلب می توان نتیجه گرفت که هر مکان برای خود معبدها و محراب های متعدد داشته است.
از آنجا که لوحه ها بیشتر به منظور کنترل و بررسی موادی که برای قربانی کردن تحویل داده می شود تنظیم شده اند.اسم رب النوع و الوهیت مورد قربانی غالبا نامشخص است و به عنوان مثال فلان برگزار کننده قربانی به قولات یا گوسفند برای خدایان دریافت کرده است. برای حسابدار و تحویل دهنده فقط اسم و محل دریافت کننده کفایت می کرده است و در خصوص تعبیر و تفسیر اصطلاحاتی که برای مشخص کردن قربانی ها به کار رفته است دشواری هایی وجود دارد .
اسناد در پرسپولیس تاکید و تصریح بر تکرار و فراوانی مراسم قربانی به پیشگاه نیروهای طبیعت دارند بالاخص کوهستان ها ، رودخانه ها و مکان های خاص .
در منابع کلاسیک نیز در این موارد هم سویی هایی می یابیم چنانکه مثلا هرودوت خاطر نشان می کند که پارسیان احترام ویژه ای نسبت به آب های جاری مرعی می داشتند آنها در آب جاری ادرار نمی کنند و آب دهان نمی اندازند دست در آن نمی شویند و تحمل نمی کنند که دیگری نیز به این کار اقدام کند و برای تمام آب های جاری بالاترین مراتب احترام و ستایش را دارند در جای دیگر دیدیم که سیراکیس سکایی به آب مقدس اشاره کرده بود استرابون به نوبت خود اشاره می کند که پارسیان کیش پرشوری نسبت به آب و آتش دارند.
علاوه بر قربانی های جاری و منظم پادشاه در چارچوب لشکرکشی های نظامی اش نیز واسطه خدایان است و کزنفون در تربیت کوروش پیوسته به این معنا اشاره می کند در وقت سازمان دادن ارتش پارسی نخستین اندیشه ی کورش متوجه ی خدایان بود و فقط بعد از ادای قربانی مناسب بود که دویست تن همراهان اولیه خود را برگزید و به آن ها چنین گفت : من همچنین گمان دارم که آنچه در شما بالاخص اطمینان و اعتقاد بر می انگیزد این است که من قبل از عزیمت به جنگ خدایان را فراموش نکرده ام شما می دانید که من در همه ی کارهای ام چه کوچک و چه بزرگ همیشه می کوشم تا خدایان را با خود همراه کنم .و هنگامی که به مرزها رسیدند به محض دیدن عقابی که از سمت راست پدیدار شد و پیشاپیش آنان به پرواز درآمد به پیشگاه خداوند و پهلوانان صاحب اختیار پارس نیایش کردند تا در لحظه حرکت نظر عنایت و لطف آنان را به خود معطوف دارند.
2-3-10 دین‌ در زمان‌ هخامنشی‌ 
پژوهش‌ درباره‌ی‌ اینکه‌ هخامنشیان‌ دارای‌ دین‌ زرتشتی‌ بودند یا نه‌، مبحثی‌ است‌ طولانی‌ و بسیار پیچیده‌ میان‌ آنانی‌ که‌ در تاریخ‌ هخامنشی‌ تحقیقات‌ و کاوشهایی‌ نموده‌ و صاحب‌ نظرند. البتّه‌ با توجّه‌ به‌ زمان‌ این‌ سلسله‌، متوجّه‌ می‌شویم‌ که‌ با تاریخ‌ متداولی‌ که‌ از برای‌ ظهور زرتشت‌ ذکر می‌شود. یعنی‌ قرن‌ ششم‌ پیش‌ از میلاد بایستی‌ هم‌ عصر با آغاز سلطنت‌ هخامنشیان‌ بوده‌ باشد. امّا تولد زرتشت‌ در قرن‌ ششم‌ امروزه‌ آن‌ اهمیت‌ و اعتبار گذشته‌ را از دست‌ داده‌ و بسیاری‌ از دانشمندان‌، حوالی‌ قرن‌ هشتم‌ پیش‌ از میلاد را عصر ظهور پیامبر می‌دانند. در اینجا به‌ هیچ‌ روی‌ بر آن‌ نیستیم‌ تا درباره‌ی‌ عصر پیامبر به‌ گفت‌وگو و بحث‌ بپردازیم‌.
 
لیکن‌ قدر مسلّم‌ آن‌ است‌ که‌ زرتشت‌ در حدود دو قرن‌ پیش‌ از شاهنشاهی‌ هخامنشی‌ ظهور کرده‌ است‌ در اینجاقدر متیقّن‌ و مسلّم‌ آن‌ است‌ که‌ ما به‌ هیچ‌وجه‌ نمی‌توانیم‌ اقوال‌ کسانی‌ چون‌ خسانتوس‌ Xantus و هرمیپوس‌ Hermipus و امثال‌ آنها را بپذیریم‌ که‌ تاریخ‌ سرسام‌آور شش‌ هزار و یا اندکی‌ بیشتر و کمتر را از جنگ‌ ترویا Troia یا لشکرکشی‌ خشایارشا به‌ یونان‌ و یا حمله‌ی‌ اسکندر را ذکر می‌کنند. اینان‌ خود به‌ مسائلی‌ اشاره‌ می‌کنند که‌ وضع‌ را تا اندکی‌ روشن‌ می‌کند و آن‌ تعدّد نام‌ زرتشت‌ و شخصیتهایی‌ به‌ نام‌ زرتشت‌ می‌باشند که‌ در سحر و جادو دستی‌ توانا داشته‌ و در اعصار دوری‌ زندگی‌ می‌کرده‌اند و به‌ مناسبت‌ تجانس‌ اسمی‌، چون‌ پیامبر بلند آوازه‌ شد، برای‌ شهرت‌ وی‌ آن‌ حوادث‌ و اموری‌ را که‌ به‌ زرتشتهای‌ دیگری‌ وابسته‌ بود، به‌ این‌ وابستند و افسانه‌های‌ مردمی‌ جادوگر و ساحر و نیرنگ‌باز با شخصیت‌ مردی‌ مصلح‌، دانا و وارسته‌ آمیخته‌ شد. هر کاوشگر و محقّقی‌ هرگاه‌ به‌ دقّت‌ در اقوال‌ و آرای‌ تاریخ‌نویسان‌ یونانی‌ به‌ کاوش‌، جست‌ و جو و پژوهشی‌ منتقدانه‌ بپردازد، به‌ زودی‌ به‌ این‌ مسئله‌ آگاهی‌ می‌یابد. تاریخ‌نویسان‌ یونانی‌ و غیریونانی‌ درباه‌ی‌ روش‌ زرتشت‌ آن‌ قدر به‌ نیرنگها، شعبده‌ها و ساحری‌ و امور خارق‌العاده‌ اشاره‌ می‌کنند که‌ حدّی‌ بر آن‌ متصوّر نیست‌، و آن‌گاه‌ خود را در خلال‌ گفته‌هایشان‌ از کسانی‌ دیگر نیز نام‌ می‌برند که‌ زرتشت‌ نام‌ بوده‌ و به‌ سحر و جادو می‌پرداخته‌‌اند.
به‌ هر حال‌ هنگامی‌ که‌ هخامنشیان‌ به‌ عصر قدرت‌ خود رسیدند، دارای‌ دین‌ زرتشتی‌ به‌ صورت‌ ساده‌ی‌ آن‌ بودند. سیر و توجّهی‌ به‌ روش‌ و سیاست‌ مذهبی‌ شاهنشاهان‌ هخامنشی‌، نشان‌ می‌دهد که‌ چگونه‌ دین‌ بهی‌ کم‌کم‌ از مسیر خود خارج‌ شده‌ و به‌ شرک‌ ابتدایی‌ باز می‌گردد، هرچه‌ پیش‌تر می‌رویم‌ و نفوذ مغان‌ بیشتر می‌شود، دین‌ ساده‌ و اوّلیه‌ی‌ زرتشت‌ به‌ وسیله‌ی‌ این‌ مغان‌ بیشتر دچار تغییر و دیگرگونی‌ واقع‌ می‌گردد. اینان‌ با صبر و حوصله‌ کم‌کم‌ روش‌ و شکل‌ آیینِ پیشینِ خود را داخل‌ دیانت‌ زرتشت‌ می‌کنند تا سرانجام‌ از اواسط‌ دوران‌ اشکانیان‌به‌ قدرت‌ دلخواه‌ رسیده‌ و در زمان‌ ساسانیان‌ قدرت‌ را قبضه‌ کرده‌ و ایران‌ را به‌ انحطاط‌ و شاهنشاهی‌ ساسانیان‌ را به‌ مرحله‌ی‌ سقوط‌ سوق‌ می‌دهند. انحطاط‌ مادی‌ و معنوی‌، انحطاط‌ فلسفی‌ و اخلاقی‌، شکست‌ و برافتادگی‌ و ذلّت‌ و خواری‌ ایرانیان‌ به‌ وسیله‌ی‌ این‌ طبقه‌ی‌ مذهبی‌ انجام‌ شد و فعلیت‌ یافت‌.
مغان‌ همچون‌ زخمی‌ بودند بر پیکر قدرتمند ایران‌ که‌ آهسته‌ آهسته‌ و به‌ تدریج‌ تمام‌ آن‌ را فراگرفته‌ و هلاکش‌ کردند. در اینجا باز در تاریخ‌ ادیان‌ مشاهده‌ می‌نماییم‌ که‌ چگونه‌ مذهب‌ که‌ در ابتدا جنبشی‌ کاملاً اجتماعی‌ است‌ از برای‌ رفاه‌ و آزادگی‌ مردم‌، سرانجام‌ آلت‌ دست‌ طبقه‌ای‌ به‌ نام‌ مغان‌ می‌شود که‌ آن‌ چیزهایی‌ را که‌ ابتدا مذهب‌ می‌خواست‌ از برای‌ مردم‌ و توده‌ی‌ فشرده‌ی‌ محروم‌ که‌ اکثریت‌ قابل‌ ملاحظه‌ی‌ ملّتی‌ را تشکیل‌ می‌دادند فراهم‌ نماید، از آنان‌ باز می‌گیرد و تازیانه‌ای‌ می‌شود از برای‌ عذاب‌ آنان‌.
 
به‌ هر انجام‌ بدون‌ توجّه‌ به‌ این‌ مسائل‌، و اینکه‌ آیا زمان‌ زرتشت‌ مقارن‌ با هخامنشیان‌ بوده‌ و یا نه‌، و یا این‌ که هخامنشیان‌ زرتشتی‌ بودند یا اینکه‌ آیین‌ اورمَزْدپرستی‌ آیینی‌ بوده‌ غیرزرتشتی‌ و بسیاری‌ از مسائل‌ دیگر، به‌ بحث‌ درباره‌ی‌ روش‌ دینی‌ هخامنشیان‌ و سیاست‌ مذهبی‌ برجسته‌شان‌ در این مکان نمی توان پرداخت اما به مسئله ای دینی که با اردشیر دوم هخامنشی کاملا مرتبط است خواهیم پرداخت.
فصل سوم
بررسی اوضاع سیاسی اجتماعی مذهبی دوران اردشیر دوم هخامنشی و تاثیر آن بر اجتماع ایران
فصل سوم
بررسی اوضاع سیاسی اجتماعی مذهبی دوران اردشیر دوم هخامنشی و تاثیر آن بر اجتماع ایران
3-1اردشیر دوم هخامنشی
اسم این پادشاه ارشک بود ، ولی پس از آنکه به تخت نشست ، به اردشیر موسوم گردید یونانی ها او را من من یعنی با حافظه گفته اند زیرا حافظه فوق العاده داشته است و کوروش پسر داریوش دوم و پروشات که در آسیای صغیر والی و هم رئیس قشون بود در حیات پدر می خواست اردشیر دوم را از تخت دور کند و چنین تشخیص داده بود که به اسپارت نزدیک شده و تصمیم دارد قشون کاری از ایرانی ها در تخت معلمین یونانی تشکیل دهد . تیسافرن ، داریوش را از خیالات کوروش مسبوق نمود و در نتیجه او به دربار احضار شد ، ولیکن وقتی رسید که داریوش فوت کرده بود.
در موقع تاجگذاری اردشیر در پاسارگاد کوروش خواست شاه را بکشد ، تیسافرن ، اردشیر را اگاه نمود و حکم اعدام او صادر شد ولی پروشات گیسوان خود را به گردن کوروش بست و طوری او را در بر گرفت که اجرای حکم بدون اینکه آسیبی به ملکه برسد ، ممکن نبود . بالاخره شاه از کشتن او گذشت و به آسیای صغیر تبعیدش کرد کوروش بعد از مراجعت به آسیای صغیر سپاهی به عده صد هزار نفر ترتیب داده و سیزده هزار نفر از مردمان جنگی یونانی به خدمت خود در تحت ریاست کل آرخ اجیر کرده به عزم تصرف سلطنت از آسیای صغیر تا نزدیکی بابل آمد .
در اینجا در محلی موسوم به کوناکسا جنگی بین قشون اردشیر و کوروش روی داد که اگرچه فتح با قشون کوروش بود ، ولیکن از جهت کشته شدن او وهشت نفر از همراهانش تخت سلطنت برای اردشیر باقی ماند چراکه قشون کوروش بعد از قتل او پراکنده شدند ولیکن قسمت یونانی قشون او پس از مذاکره با تیسافرن به طرف دجله رفت و وقتی که به زاب کوچک رسید تیسافرن صاحب منصبان آن را به چادر خود دعوت کرد که آنها را به وطن هایشان برساند و ده هزار یونانی را از دجله به طرازبون و از آنجا به یونان مراجعت داد.
شخص مذکور گزنفون نام داشت و کتابی در عقب نشینی این عده نوشته که معروف به عقب نشینی ده هزار نفر است و اوضاع آن روز ایران را به خوبی نشان می دهد این جنگ و عقب نشینی ده هزار نفر یونانی مذکور نتایج بسیار بدی داشت زیرا در انظار عالم ثابت نمود که ایران این زمان با وسعتی که دارد از حیث استعداد نظامی بسیار ضعیف است .
بعد از کمک کردن دولت اسپارت به کوروش روابط دربار ایران نسبت به آن دولت کدر شد و آتنی ها به ایران نزدیک شدند و نیرو دریایی هر دو به آک نن امیرالبحر یونانی در آبهای لاسدمون با بهره مندی عملیات کردند پس از آن فرناباز به آتن رفت و یونانی هایی که بر ضد اسپارت بودند او را مانند یک ناجی پذیرفتند و به پول ایران دیوارهای شهر آتن ساخته شد.
در این اوان تیسافرن والی سابق آسیای صغیر به آنجا مراجعت کرده درصدد مطیع کردن شهرهای یونانی در آسیای صغیر برآمد ، از این اقدام ، دولت اسپارت مکدر شده خواست جلوگیری کند و با این مقصود آژه زیلاس پادشاه اسپارت از ده هزار نفر یونانی که تازه به ایران مهاجرت کرده بودند استفاده نموده به طرف آسیای صغیر روانه شد . در ابتدا چنین به نظر می آمد که ا زجهت داشتن قشون زبده موفق خواهد شد ، زیرا در نزدیکی سارد فتح نمایانی نمود ولیکن بزودی دولت ایران نقشه ی او را عقیم کرد.
باری جنگ تب با اسپارت شش سال طول کشید بی اینکه غالب یا مغلوب معلوم شود ولی دولت آتن به کمک ایران شکست فاحشی به نیرو دریایی اسپارت داده مجددا در دریا برتری یافت.