فارسی باستان

دانلود پایان نامه

اندکی بعد داریوش نیز آن را در بناهای خود به کار می گیرد کاخ دوم پاسارگاد را که کوروش پی افکنده بود داریوش به پایان می رساند سرمای سخت زمستان های فلات ایران به زودی داریوش را وادار به بنای کاخ دیگری در شوش کرد تا کاخ زمستانی او باشد این کاخ نخستین مجموعه ساختمانی است که شالوده آن را داریوش ریخته و به همین سبب برای زیبایی و استحکام آن از هیچ تلاشی فروگذار نشده است .این کاخ را برخلاف ساختمان های اجری متداول در شوش ، با سنگ ساخته اند و برای پی کنی از 10 تا 20 متر خاکبرداری شده است و داریوش خود در سنگ نبشته مشهورش که به خط میخی فارسی باستان ، عیلامی و بابلی بدست آمده از تدارک ساختمان سخن می گوید و این امکان را فراهم می آورد تا تصویری از اجرا و تزیین آن بدست آید .
تپه آپادانا
وجه تسمیه این نام به علت بقایای قصر معروف آپادانای داریوش در روی تپه است آپادانا در شمال غربی شهر شوش واقع بوده است .
در ضمن عملیات باستان شناسی لوحه ای از سنگ خاکستری رنگ پیدا شد یکی از این لوحه ها کتیبه ای به خط آکدی داشت و خط لوحه ی دیگر عیلامی بود متن لوحه ها از داریوش بزرگ بود و با ساختمان کاخ ارتباط داشت و از دوران سلوکی و اشکانی نیز چند نقش برجسته در روی سنگ سفید کشف شد.
بر روی این تپه طی سال های 47-1946 تحقیقاتی به عمل آمد که نشان می داد در زمان داریوش اول تپه آکروپی و تپه آپادانا و تپه شهر پادشاهی در حصار محکمی محصور بوده و روی تپه اکروپل قلعه مستحکمی از زمان هخامنشی بر پا بوده است .
در تپه آپادانا مرگان و دمکنم از سال 1908 تا 1913 م کاوش های به عمل آوردند و بقایای کاخ داریوش اول را از زیر خاک بیرون آوردند گیرشمن در آنجا از روی تالار تخت جمشید از طرف شمال شرقی با کاخ داریوش مرتبط می شد خاکبرداری نمود و ستون های کاخ را بیرون آورد.
گیرشمن می گوید :
پس از تحقیقاتی که در کاخ آپادانا انجام دادیم توانستیم محل دیوارها و ایوان ستون دار شمالی مربوط به اپادانا را پیدا کنیم و به این طریق موفق شدیم طرح آن را بدست بیاوریم . این طرح به ما نشان می دهد که اصول معماری معمول در پاسارگاد در اینجا نیز رعایت شده بدین طریق که تالار مرکزی سه ایوان ستون دار دارد و در گوشه های شمالی و شرقی دو اتاق کوچک مربع شکل واقع شده است سقف آپادانا روی شش ردیف که هر ردیف دارای شش ستون از سنگ بوده تکیه داشت این ستون ها را با مهارت فوق العاده ای بالا برده بودند ساقه ی ستون ها شیار دارد و پایه ی آن ها مربع و سر ستونشان مرکب از قسمت قدامی دو گاو نر است که در ارتفاع بیست متر از کف تالار قرار داده شده اند .دردوران های کهن هرگز تا آن تاریخ هنر نتوانسته بود چنین جرات و جسارتی از خود نشان دهد.
البته قسمت های قدامی گاوهای نر تقلید مستقیمی از نمونه های سر ستون های آشوری یابابلی هستند ولی با وجود سبک قدیم نمای آن ها کاملا پیدا است که از طبیعت تقلید کرده اند و از این جهت از نمونه های کاملا آشوری و بابلی دور می شوند وشخصیتی پیدا می کنند.هر ایوان ستون دار شامل دو ردیف شش ستونی بود و هر پایه ستون از حیث شکل و زینت با پایه ستون دیگر فرق داشت و به شکل گلدان برگشته بود مجموع ستون ها به رنگ زرد روشن بود به طوری که شباهت به مرمر پیدا می کرد و ضمنا این رنگ آمیزی نقائص سنگ های آهکی را که از کوههای بختیاری به این نقطه حمل شده بودند می پوشاند.
در نتیجه کاوش های چغازنبیل که در ایلام نزدیک شوش به عمل آمد دانستیم که داریوش طرح کاخ خود را از طرح کاخ های پادشاهان ایلام که شاید روی همان تپه شوش هم وجود داشت اقتباس نموده است دروازه اصلی کاخ احتمالا در قسمت غربی حصار و مقابل ایوان ستون دار آپادانا واقع بوده و تصور می شود که یک تالار پذیرایی و میهمانی هم وجود داشته و در این صورت چنین تالاری ممکن است در گوشه ی شمال کاخ ساخته شده بوده باد و برای ورود به آن از پلان مقابل حیاط آپادانا یا پس از خروج از آپادانا از راهی که بین آن تالار و تالارپذیرایی قرار داشت استفاده می نمودند.
تمام زینت آپادانا و قسمت های دیگر کاخ شوش به وسیله ی آجرهای لعاب دار انجام گرفته است فقط ستون ها و پاشنه های دروازه از سنگ ساخته شده است در ویرانه های کاخ بزرگ شوش حتی یک قطعه سنگ یا نقش برجسته بدست نیامده جز باقی مانده های یک مجسمه سنگی از داریوش
گیرشمن تصور نمی کند که قسمت های داخلی بنا نیز با آجرهای لعاب دار زینت شده باشد.
سطوح خارجی که به وسیله ی آجرلعاب دار زینت شده بود بسیار زیاد بود و ارتفاع آپادانا از کف حیاط احتمالا از 20 متر تجاوز می کرد در شوش نیز مانند پاسارگاد تالار آپادانا زیر حمایت فرشتگان نیکوکار قرار گرفته بود و نقش بعضی از آنها در میان برگ های خرما و گل های پنج پر قرار داشت به این نقش ها نقش سربازان جاویدان را اضافه نمودند.
می گویند داریوش با این سربازان در لشکرکشی به مصر هنگام پیروزی کمبوجیه بر آن کشور شرکت داشت به علاوه این سربازان برای بدست آوردن تاج پادشاهی به او کمک کرده بودند.
روی دیواره های پلکانی که جلوی کاخ بود نقش دیگری به چشم می خورد. در آنجا نیز مانند تخت جمشید خدمتگزارانی دیده می شوند که از پله ها بالا می روند و بره هایی در دست دارند که باید کباب شوند و غذاهای پخته در بشقاب می برند که روی آن سرپوش هایی قرار داده شده است تا سرد نشوند.
3-3-3-3 معماری کاخ
سطح بنای کاخ 30675 متر مربع و سطح آپادانا 10434 متر مربع بوده است در قسمت جنوب غربی اقامتگاه به اصطلاح اندرونی قرار داشته است.
کاخ داریوش اول در شمال شرقی با تالار چهل ستون قرار گرفته بود که بارگاه آپادانه نامیده شده و توسط اردشیر دوم تعمیر یا تجدید شده است.
استرابون اشاره می کند که تمامی شاهان هخامنشی در شوش کاخی بنا نهاده اند اما تاجائی که مدارک باستان شناسی نشان می دهد دو دوره مهم ساختمانی را طی عصر هخامنشی در شوش می توان شناسایی کرده دوره اول کارهایی که از اوایل سلطنت داریوش اول آغاز و طی سلطنت خشایارشا تکمیل شد و دوره دوم ساخت و سازهایی که زمان اردشیر دوم انجام شده است .
استخوان بندی کاخ داریوش از مرمر بوده و این ساختمان از خود کاخ مرتفع تر می باشد در حالیکه اقامتگاه کاخ شاه از آجرهای مخصوص ساخته شده است از اتاق های مکشوف مشخص گردید که بعضی تالارهای بزرگ ظاهرا از داخل به چند قسمت تقسیم می شده اند شش محوطه که سه حیاط بسیار بزرگ دور یک محور شرقی و غربی قرارگرفته بود داخل کاخ وجود داشته اند که به وسیله یک راهروی بزرگ به قسمت شمالی مربوط می گردیده است سه حیاط کوچکتر در قسمت شمال کاخ قرار داشته اند . اتاق ها و ساختمان های مختلف کاخ به وسیله ی این حیاط تهویه شده و روشنایی می گرفته اند.
دیوارهای کاخ بطور عمودی با یکدیگر تقاطع داشته ا ند و نسبت به شرق یک انحراف 5/15 درجه ای دارند و با انحراف چهار دیوار خارجی آن قسمت به چهار جهت اصلی است و آپادانه در شمال کاخ قرار گرفته است معماری کاخ ساده است و ساختمان های کاخ متصل به هم و متناسب و با قرینه سازی و با دقت ترتیب در آن بنا شده اند و در تنظیم نقشه کاخ و ساختمان های آن کاملا رعایت قرینه و تناسب انجام شده است و این مطلب در ساختمان های باستانی شرق کمتر نظیر دارد نقشه کاخ یک نقشه بسیار زیبا است و دیوار خارجی کاخ بر اطراف کلیه ی ساختمان ها و باغ ها که آن ها را پردیس می نامیدند کشیده شده است .
در قسمت شرقی کاخ حیاط بزرگ و متعلقات کاخ واقع بوده است در ساختمان های کاخ بناهای آجری که با آهک پوشیده گردیده بر آن کاشی کاری شده و یا روی آن نقاشی ترسیم گردیده مشخص است .
ساختمان ها بلند و بالای دیواره های آن ها کنگره های پله کانی قرار داشته که دفاع از کاخ را آسان می نموده است ساختمان فاقد پنجره یا روزنی به بیرون بوده و تمام این ساختمان ها مسطح و محکم بوده اند در بعضی از قسمت های این ساختمان طاق های برجسته ی تالارهای بزرگ کاخ دیده می شود. وضع ظاهری کاخ شبیه کاخ های بزرگ آسوری و کلدانی است.
کاخ شوش بی شباهت به کاخ زیبای سارگن نیست ، این کاخ که متعلق به قرن هشتم ق.م می باشد در خورساباد از زیر خاک بیرون آمد . کاخ شوش تنها نمونه کاخ های باستانی در این منطقه است.
علت نسبت دادن کاخ به داریوش اولآن است که مدارک مهمی که در خرابه های شوش به دست آمده این موضوع را کاملا ثابت می کند.
کتیبه ای که به سه زبان روی مرمرهای پی کاخ آپادانا در سال 1852م توسط لوفتوس کشف و برای اولین بار اپرت آن را قرائت کرد.