فلسفه پیدایش بانک مرکزی

فلسفه پیدایش بانک مرکزی

دو دلیل عمده پیدایش بانک مرکزی در کشورهای اروپایی به شرح زیر است:

الف) دولت‌های اروپایی در مواجهه با فشار هزینه جنگ‌های پی‌در‌پی، به این نتیجه رسیدند که با حمایت قانونی از یک بانک خاص، می‌توان در مواقع لزوم از منابع آن استفاده کرد.

ب) به منظور سروسامان دادن به نظام نشر اسکناس و حفظ ارزش آن، تصمیم گرفتند که امتیاز انتشار اسکناس را در انحصار یک بانک خاص قرار دهند.

به خاطر این دو مسأله بانک های مرکزی در کشورهای اروپایی شکل گرفتند.

2-4 بانک مرکزی در نظام های پولی غیر اسلامی

بانک مرکزی هر کشوری به عنوان مقام پولی آن کشور عمل می‌کند. پیدایش بانک مرکزی در دنیا، به نیمه دوم قرن هفدهم برمی‌گردد. ولی مفهوم بانک مرکزی در قرن بیستم در سایر کشورها شکل گرفته و اکثر بانک‌های مرکزی پس از جنگ جهانی دوم تأسیس شدند.

از بانک‌های مرکزی دنیا در آن زمان، می‌توان به بانک مرکزی انگلستان اشاره کرد. از جمله وظایفی که بر عهده این بانک‌ها در نظام پولی غیر اسلامی  قرار دارد، بدین شرح است:

  1. نشر اسکناس؛
  2. نظارت بر امور اعتباری و نظام بانکی و مالی؛
  3. تشویق در جهت ایجاد بازارهای مالی و ارزی مناسب؛
  4. تشویق جریان سرمایه در بازار سرمایه؛
  5. ایفای نقش وام دهنده نهایی؛
  6. انجام کلیه امور بانکی مربوط به دولت و ایفای نقش مشاور دولت؛
  7. نگه داری حساب‌های غیر دولتی و بانک‌های مرکزی سایر کشورها.

برخی از این بانک‌ها در انجام وظایف قانونی خود، از استقلال زیادی نسبت به دولت خود بر خوردارند و طبق قانون می‌توانند مستقل از دولت، نرخ تنزیل مجدد و نرخ بهره وجوهی را که مؤسسات می‌پردازند، تغییر دهند. به عنوان مثال « بوندس بانک» که یکی دیگر از بانک‌های مرکزی در سطح دنیا، در آلمان است، در مورد تعیین نرخ بهره، میزان اعتبارات، سیاست‌های مربوط به بازار آزاد و حداقل ذخیره، مستقل از دولت فدرال عمل می‌کند. به علت تعهد بوندس بانک به حفظ ارزش پول، این بانک خود را ملزم به حمایت از سیاست‌های اقتصادی دولت نمی‌داند. بر اساس تقسیم کار صورت گرفته در آلمان، بوندس بانک، بانک مسؤول سیاست‌های پولی کشور و دولت مسؤول سیاست‌های ارزی و مالی آلمان است.