قانون مجازات اسلامی

دانلود پایان نامه

مفاهیم، مبانی وشرایط تحقق لوث درقسامه
فصل نخست:
مفاهیم، مبانی وشرایط تحقق لوث درقسامه
گفتار نخست: واژه شناسی:
الف) قسامه:
قسامه (به فتح قاف و بدون تشدید) هم به معنای سوگندها آمده است و هم به معنای سوگند خورندگان: صاحب «صحاح اللغه» قسامه را به «سوگندهایی که بین صاحبان خون تقسیم می شود» تعریف کرده است.
درحالی که همین واژه در «قاموس» به معنای «سوگند خورندگان» آمده است.
صاحب «جواهر» (ره) پس از بیان این مطلب که برخی قسامه را به هردو معنا استعمال کرده اند، افزوده: قسامه دراصطلاح فقها، اسم قسمهاست».
و شهید ثانی (ره) در «مسالک» درمورد قسامه چنین میفرماید: «قسامه درلغت، به اولیای مقتول که جهت اثبات قتل، سوگند یاد میکنند، گفته میشود و دراصطلاح فقها، همان سوگندهاست. درصحاح، قسامه را به سوگندهایی که بین صاحبان خون، برای اثبات قتل تقسیم میشود، تعریف نموده و قسامه از نظر لغت، اختصاصی به باب قتل ندارد، ولی فقها آن را به قتل و جرح اختصاص دادهاند».
ابن اثیر میگوید: «قسامه (به ضم قاف) مبلغی است که تقسیم کننده برای خود برمیدارد و قسامه (به کسر قاف) شغل تقسیمگری را میگویند.»
به هرحال، قسامه هر معنایی داشته باشد این است که قاضی از راه قراین و شواهد، گمان بر درستی گفتار مدعی پیدا کند و پس از آن است که از متهم میخواهد هرگونه دلیل و شاهدی برای تبرئه خویش دارد، اقامه کند و درصورتی که نتوانست چنین کاری بکند و یا دلیل او ناکافی بود و گمان قاضی همچنان باقی باشد، دستور میدهد پنجاه نفر مرد از بستگان نسبی اولیای دم، که به وقوع قتل یا جرح به دست متهم یقین دارند، سوگند یاد کنند. درصورتی که عدد قسم خورندگان به پنجاه نرسد افراد موجود به هرتعدادی که باشند پنجاه بار قسم میخورند، که دراین صورت، ادعای مدعی، ثابت و حکم قاضی برحسب مورد مبنی بر قصاص یا دیه، صادر میشود. 6
به موجب ماده 231 قانون حدود و قصاص یکی دیگر از راههای ثبوت قتل عمدی، قسامه در موارد لوث است.قسامه از قسم به معنی سوگند یاد کردن است و مقصود از آن سوگندهایی است که اولیاء دم و بستگان مقتول در دادگاه یاد میکنند. و دراصطلاح فقهی، قسامه عبارت است از سوگندهای پنجاگانهای است که اولیاء و بستگان مقتول درموارد لوث، برای اثبات ادعای خود علیه مظنون به قتل، که ارتکاب قتل عمدی را انکار میکند، دردادگاه اداء مینمایند.
مفاهیم مواد 312 الی 346 «قانون مجازات اسلامی» مصوب سال 1392، که تحت عنوان «راههای اثبات جنایت» آمدهاند، به موضوع قسامه پرداختهاند. این واژه به معنی حسن و جمال میباشد و به علاوه به معنی سوگندها و سوگند خورندگان نیز به کار میرود از لحاظ فقهی قسامه شیوهای است که با استفاده از آن در موارد وجود لوث، مدعی، مدعی علیه یا خویشان ذکور نسبی آنها میتوانند با سوگند خوردن موجب محکومیت یا برائت کسی از اتهام ارتکاب جنایت شوند.
قسامه به فتح قاف و کسر میم برابر ماده 231 ق.م ا. یکی از راههای اثبات قتل است. مطابق ماده مذکور: «راههای ثبوت قتل در دادگاه عبارتند از: 1- اقرار 2- شهادت 3- قسامه 4- علم قاضی».
قسامه درلغت اسم است برای اولیایی که برادعای خود سوگند یاد میکنند. دراصطلاح فقیهان اسم سوگندهایی است که بر اولیاء دم تقسیم میگردد.
برخی گفتهاند قسامه نام سوگندهایی است که بر اولیاء خون تقسیم میشود و ازقسم که همان سوگند است اخذ گردیده و گفته شده قسامه نام اولیاء میباشد که برای اثبات قتل برمدعی علیه سوگند اداء مینمایند.
از مجموع مواد قانونی مربوط به قسامه میتوان گفت قسامه علی الاصول عبارت است از قسمهایی که مدعی، مدعی علیه یا اقوام ذکور نسبی آنها درجهت محکومیت یا برائت از قتل یا جرح میخورند.
شرح: قسامه درلغت به معنای اولیای دم است که بر دعوای قتل قسم میخورند و درلسان فقها به معنای قسمهایی است که دراین دعوا یاد میشوند. درکتاب «صحاح» آمده است که: قسامه قسمهایی است که دردعوای قتل براولیا تقسیم میشوند. به هردو تقدیر اسم مصدری است که به جای مصدر نشسته گفته
میشود: «اقسم، اقساما” و قسامه» چنانکه گفته میشود: «اکرم، اکراما، کرامه» قسامه و کرامه هر دو اسم مصدرند.
قسامه درلغت اختصاص به قسمهای قتل ندارد، ولی در فقه، فقها آن را به این قسمها اختصاص دادهاند.
مورد قسامه چنین است: هرگاه کشتهای درمحل دیده شود و قاتل او شناخته نشود و بینهای بر آن اقامه نشود و ولی دم بریک نفر یا برجمعی ادعای خون کند و به همراه این واقعه قرائنی وجود داشته باشد که حکایت از راستگویی او (یعنی ولی دم) کند، که به آن لوث گفته میشود. دراین صورت ولی دم برای اثبات مدعای خود سوگند یاد میکند و به طریقی که بیان خواهد شد، حکم داده میشود.
معنی اصطلاحی قسامه: قسامه سوگند دسته جمعی کسان مدعی یا کسان مدعی علیه است با نصاب خاص، که درقتل عمد نصاب 50 و درقتل خطائی 25 تاست.