ماهيت فقهي منابع زيست محيط//پایان نامه آلودگی هوا

ماهيت فقهي منابع زيست محيطي

منابع زيست محيطي به تمام منابعي اطلاق مي‌شود كه انسان به طور مستقيم و غيرمستقيم به آن وابسته است و زندگي و فعاليتهاي او در ارتباط با آن قرار دارد. بسياري از اين منابع از مصاديق عنوان «اموال» و جزء حقوق اموال انسانهاست و هرچند بسياري از آنها مال محسوب نمي‌شود؛ ولي بي‌ترديد به نحوي از حقوق انسانها هستند و تجاوز به آنها آثار فقهي ـ حقوقي دارد؛ مثلاً داشتن محيط امن صوتي يكي از حقوق مردم است و ايجاد آلودگي صوتي به يقين تجاوز محسوب و در برخي شرايط موجب ضمان و مسئوليت مدني خواهد بود.

1-6- مالكيت منابع زيست محيطي

در قرآن مجيد آيات بسياري مرتبط با محيط زيست وجود دارد و هرچند بسياري از آنها را نمي‌توان در استنباط احكام مورد استدلال قرار داد و به اصطلاح در زمره آيات‌الاحكام نمي‌باشند، ولي آياتي كه با نگاهي ديگر مي‌تواند در اين خصوص به كار آيند نيز اندك نيستند. ما آياتي از قرآن مجيد كه مي‌توانيم احكامي مرتبط با مسائل زيست محيطي از آنها استنباط كنيم، در زير مورد تحليل و بررسي قرار مي‌دهيم.

 

1-7- آيات مربوط به مالكيت منابع زيست محيطي

استعينوا بالله و اصبروا إنّ الارض لله يورثها من يشاء من عباده و العاقبه للمتقين: از خدا ياري جوييد و پايداري ورزيد، كه زمين از آن خداست، آن را به هركس از بندگانش كه بخواهد، مي‌دهد و فرجام [نيك] براي پرهيزگاران است. (الاعراف: 128) و الارض وضعها للأنام: [خداوند] زمين را براي مردم نهاد. (الرحمن:10)  الله الذي خلق السموات و الارض و أنزل من السماء ماء فأخرج به من الثمرات رزقاً لكم و سخّر لكم الفُلك لتجري في البحر بأمره و سخّر لكم الأنهار: خداست كه آسمانها و زمين را آفريد، و از آسمان آبي فرستاد، و به وسيله آن از ميوه‌ها براي شما روزي بيرون آورد، و كشتي را براي شما رام گردانيد تا به فرمان او در دريا روان شود، و رودها را براي شما مسخّر كرد. (ابراهيم:32) الذي جعل لكم الأرض مهداً و سلك لكم فيها سبلاً و أنزل من السماء ماء فاخرجنا به أزواجاً من نبات شتّي: همان كسي كه زمين را برايتان گهواره‌اي ساخت، و براي شما در آن، راهها ترسيم كرد و از آسمان آبي فرو آورد، پس به وسيله آن رُستني‌هاي گوناگون، جفت جفت بيرون آورديم. (طه:53)

اُعبدوالله ما لكم من إله غيره هو أنشاكم من الارض و استعمركم فيها فاستغفروه ثم توبوا إليه إنّ ربي قريب مجيب: خدا را بپرستيد. براي شما هيچ معبودي جز او نيست. او شما را از زمين پديد آورد و در آن شما را استقرار داد. پس، از او آمرزش بخواهيد، آنگاه به درگاهش توبه كنيد، كه پروردگارم نزديك [و] اجابت‌كننده است. (هود:61)

الله الذي سخّر لكم البحر لتجري الفُلك فيه بأمره و لتبتغوا من فضله و لعلكم تشكرون: خدا همان كسي است كه دريا را به سود شما رام گردانيد، تا كشتي‌ها در آن به فرمانش روان شوند، و تا از فزون‌بخشي او [روزي خويش را] طلب نماييد، و باشد كه سپاس داريد. (جائيه:12)

و سخّر لكم ما في السماوات و ما في الارض جميعاً منه إنّ في ذلك لآيات لقوم يتفكرون: آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است، به سود شما رام كرد، همه از اوست. قطعاً در اين [امر] براي مردمي كه مي‌انديشند نشانه‌هايي است. (جائيه:13)

از مجموع آيات فوق استفاده مي‌شود:

1ـ مالكيت حقيقي منابع زيست محيطي متعلق به خداست.

2ـ خداوند آن را در اختيار بشر قرار داده است.

3ـ منظور از بشر، نوع بشر است نه فقط بشر زمان حاضر.

4ـ غرض الهي از اين امر حفظ منابع و بهره‌گيري در حد نياز است.

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

مسئولیت دولت در خصوص محیط زیست ناشی از آلودگی هوا