دانلود پایان نامه ارشد: مسوولیت دولت و حکومت در جاده ها

مسوولیت دولت و حکومت در جاده ها

در باره اهمیّت تصادفات وسائط نقلیه موتوری زمینی و تلفات انسانی و هزینه های مادی و معنوی که برای آنها می پردازیم مکرّر سخن به میان آمده است و همچنان موضوع در مقام طرح مسئله است. و در این میان دغدغه اصلی سازمان های متولّی امر ترافیک ارائه راه کارهای ایمنی ترافیک است. و تحقیق ایمنی ترافیک در بررسی عوامل مهم راه ، وسیله نقلیه ، مهارت انسان و شرایط محیطی و جوّی نهفته است . و بعضاً این عوامل ، علل وقوع حوادث رانندگی را مبهم و پیچیده می نمایند ، که کارشناس تصادفات در تشخیص علت تامه تصادف دچار شک و تردید و سردرگمی می گردد. لذا لازم است به جای نگاه ساده اندیشی ، با تحقیق عالمانه به تحلیل علّل وقوع حوادث رانندگی پرداخته و به جهت جلوگیری از تکرار آنها با استناد به قوانین و آئین نامه های مرتبط به راه کارهای اجرایی و اصلاحی اندیشه شود.

امروزه با رشد روزافزون وسایل نقلیه در کشورهای درحال توسعه ، سطح ایمنی راهها درحال کاهش بوده و آمار تصادفات وتلفات انسانی ، رشد فزاینده ای را نشان میدهد . یکی از دلایل بروز تصادفات ناگوار ، نقص راه می باشد . این نقصیه نشان میدهد مجریان امر در مراحل امکان سنجی ،طراحی ، ساخت و در بهره برداری از پروژه های راه موارد و استاندارد های مرتبط با ایمنی راه را رعایت نکرده اند که موجب شکل گیری مقاطع و نقاط حادثه خیز در شبکه راههای کشوری میگردد. از این رو بسیاری از کشورهای در حال توسعه برای به حداقل رساندن تلفات و ضایعات حاصل از سوانح و تصادفات رانندگی ، اقدام به اصلاح هندسی معابر و رفع نقاط حادثه خیز و با رعایت ممیزی ایمنی راه می نمایند تا مهندسان راه حداقل یک سطح کیفی مناسب از ایمنی راه را ارائه دهند . تا مورد بهره برداری سریع و بی خطر در بخش حمل و نقل قرار گیرد ودر ساخت راههای جدید مصمّم به رعایت استانداردهای جهانی و داخلی ایمنی راه باشند.در کشور ما بدلیل عدم توجه کافی به مسائل ایمنی در طراحی و برنامه ریزی حمل و نقل ، از سوی سازمانهای اجرایی که مسئولیت ایمنی راه در حوزه ترافیک را دارند ، هرساله بر آمار تلفات جانی در تصادفات رانندگی و خسارات مالی ناشی از آن افزوده میگردد.

نقص راه یکی از عوامل ذیمدخل در بروز حوادث رانندگی می باشد که نقص آن در نظریه کارشناسی کارشناسان جوان راهور ناجا پنهان مانده است . لذا در  این مقاله به بحث نواقص ایمنی راه و قصور سازمان های اجرایی مسئول ایمنی در حوزه ترافیک در مقابل کاربران راه مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد . تا انشاءاله حقوق شهروندی در بهره مندی از راه استاندارد رعایت شود.

 

 

آئین نامه راهنمائی و رانندگی مصوب 1384 در ماده 1 :اصطلاحات مندرج در آئین نامه راهور، دستورالعمل ها و پیوست های مربوطه را بشرح ذیل تعریف نموده است :

1-     راه : عبارتست از تمامی سطح خیابان ، جاده ، کوچه و کلیه معابری که برای عبور و مرور عموم اختصاص داده میشود.

2-     جاده : راه خارج از شهر برای عبور و مرور .

3-     خیابان : راه عبور و مرور در محل سکونت و فعالیت مردم که عرض آن بیش از 6 متر باشد .

4-     کوچه : راهی در مناطق مسکونی که عرض آن حداکثر 6 متر باشد.

5-     راه عمومی : به راههایی گفته میشود که برای عبور و مرور عموم مورد استفاده قرار میگیرد.

6-     راههای محلی :راههایی هستند که در طراحی و بهره برداری از آنها نیازهای وسایل نقلیه و عابران پیاده، با اهمیّت یکسان در نظر گرفته میشود و ارتباط بین کوچه ها و خیابانهای شریانی فرعی را برقرارمی کند.

7-     راههای شریانی درجه یک : معابری هستند که در طراحی و بهره برداری از آنها به جابجایی وسایل نقلیه موتوری برتری داده میشود . این معابر ارتباط با راههای برون شهری را تأمین می نمایند . راههای شریانی درجه یک براساس نحوه کنترل دسترسی تقاطع ها به دو گروه آزاد راه و بزرگراه تقسیم میگردند که ضوابط اجرایی آنها را شورای عالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور تعیین می نماید.

8-     راههای شریانی درجه دو : معابری هستند که در طراحی و بهره برداری از آنها به جابجایی و دسترسی وسایل نقلیه موتوری برتری داده میشود. برای رعایت این برتری حرکت پیادگان از عرض خیابان کنترل میشود . راههای شریانی درجه دو شبکه اصلی راههای شهری را تشکیل می دهند که ضوابط اجرایی آنها را شورای عالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور تعیین می نماید و عبارتند از :

الف – شریانی اصلی :راهی است که ارتباط بین  خیابان های جمع  و پخش کننده و بزرگراه ها را برقرار می کند . در این معابر فاصله های بین تقاطع ها نسبت به بزرگراه ها کمتر است.

ب- شریانی فرعی : راهی است که ارتباط بین  خیابان های محلی و خیابان های شریانی اصلی را برقرار می کنند. در این خیابان ها محل عبورد برای عابر پیاده از عرض خیابان باید مشخص باشد.

9-     آزاد راه : آزادراه به راهی گفته میشود که حداقل دارای دو خط اتومبیل رو و یک شانه حداقل به عرض سه متر برای هر طرف رفت و برگشت بوده و دو طرف آن به نحوی محصور بوده ودر تمام طول آزاد راه از هم کاملاً‌مجزّا باشد و ارتباط آنها باهم تنها بوسیله راههای فرعی که از زیر یا بالای آزاد راه عبور کند تأمین شود و هیچ راه دیگری آن را قطع نکند.

10-  بزرگراه :  راهی است که حداقل دارای دو خط عبور در هر طرف بوده وترافیک دو طرف آن به وسیله موانع فیزیکی از هم جدا شده باشد و به طور معمول دارای تقاطع های غیر همسطح است . بزرگراه میتواند تعداد معدودی تقاطع همسطح کنترل شده داشته باشد.

11-  شانه راه : بخشی از بدنه راه است که در دو طرف خط های عبوری رفت وبرگشت قرار داشته و برای توقف اضطراری وسایل نقلیه بکار می رود.

12-  جاده اصلی : راهی است که در برخورد با راه دیگر بطور معمول عریض تر است و با نصب علائم راهنمائی و رانندگی ، اصلی تلقّی میگردد.

13-  جاده فرعی : راهی که از راه اصلی منشعب شده و یا به آن می پیوندد و بطورمعمول کم عریض تر است و با نصب علایم راهنمایی و رانندگی ، فرعی تلقّی میشود.

14-  خیابان اصلی  : راهی است که در برخورد با راههای دیگر عرض سواره روی آن بیشتر است و با نصب علایم راهنمایی و رانندگی ، اصلی تلقی شده و در غیر اینصورت در سمت راست راه دیگر قرار دارد.

15-  خیابان فرعی : راهی است که در برخورد با راههای دیگر ، عرض سواره روی آن کمتر است و یا با نصب علایم راهنمایی و رانندگی ، فرعی تلقّی شده و در غیر اینصورت در سمت چپ راه دیگر قرار گرفته باشد.

16-  ترافیک : ( شد آمد ) :آمد و شد وسایل نقلیه و اشخاص وحیوانات در راهها.

17-  پیاده رو  : بخشی جدا شده ا زخیابان که در امتداد آن واقع شده و برای عبور و مرور پیادگان اختصاص یافته است.

18-  تقاطع  : محدوده ای است که در آن دو یا چند مسیر بصورت همسطح یا غیرهمسطح با یکدیگر تلاقی میکنند.

19-  پیچ  ( قوس افقی )  :انحراف مستقیم راه در سطح افق .

20-  حریم تقاطع   : محدوده ای است در تقاطع راهها که به منظور سهولت حرکت و ایمنی تردّد اختصاص می یابد.

 

21-  خط ایست  : خط کشی عرضی است که در ورودی تقاطع و به منظور تعیین مرز توقّف وسایل نقلیه پیش از گذرگاه پیاده برسطح راه ترسیم میشود.

22-  خط عبور  : بخشی از سواره رو است که در طول مسیر ، به عبور یک ستون وسیله نقلیه اختصاص یافته و با خط کشی حدود آن مشخص میگردد. یک راه میتواند درهرجهت یک یا چند خط عبور داشته که این خط های عبور از سمت راست به چپ از شماره یک به بالا شماره گذاری می شوند.

23-  خط ویژه   : مسیری است که بوسیله خط کشی با رنگ متفاوت از خطوط دیگر و یا علائم و یا موانعی از بقیه مسیرها مشخص گردیده و برای عبورد و مرور یک یا چند نوع وسیله نقلیه اختصاص دارد.

24-  خط کمکی : خط عبوری است که بمنظور تغییر سرعت ، انجام حرکات گردشی و یا افزایشی ظرفیت راه، در کنار خط عبور ایجاد میشود.

25-  خم  ( قوس عمودی )  :انحراف مسیر مستقیم راه در سطح قائم .

26-  پلیس راهور   : واحدی از نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران که وظیفه اجرای قوانین و مقرّرات راهنمائی و رانندگی را برعهده دارد.

27-  پلیس راه  : واحدهایی از راهنمائی و رانندگی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران که نظارت و کنترل بر اجرای قوانین ومقرّرات راهنمائی و رانندگی در جاده های کشور دارند.

28-  علایم  : هر نوع علامت عمودی و افقی مانندتابلو ، چراغ راهنمائی و رانندگی ، خط کشی ، نوشته و ترسیم ، و همچنین تجهیزات هدایت کننده ، سوت و حرکت دست و غیره که بوسیله مقامات صلاحیت دار برای کنترل و تنظیم عبور و مرور تعیین و بکار برده میشود.

29-  ایمن سازی   : قراردادن علایم ایمنی برابر استانداردهای تعریف شده در آئین نامه ایمنی راهها ، قبل و پیرامون محل عملیات اجرایی ، جهت جلوگیری از ایجاد حادثه .

30-  عملیات اجرایی در سطح راه   : هرنوع عملیاتی که توسط سازمانها یا اشخاص در خطوط عبور راهها صورت میگیرد و سطح سرویس را اشغال می نماید مانند انواع حفاری ها ، قراردادن مانع ، عملیات بهسازی راهها ، پل سازی و ….

31-  پلان ایمنی  : نقشه ای که نحوه ایمن سازی و محل قرار گرفتن علائم ایمنی استاندارد در محل عملیات اجرایی ، منطبق با استاندارهای تعریف شده در آن مشخص شده است.

 

 

علایم راهنمایی ورانندگی مانند انواع چراغ ها ، تابلو ها ، خط کشی ها ، نوشته ها ، ترسیم ها و نیز علایم تعیین سمت عبور که باید روی راه ها کشیده شود ، بر اسـاس قانون الحاق ایران به کنوانسیون عبور و مرور در جاده ها و کنوانسیون مربوط به علایم راه ها مصوب 1354، تهیه شده اند و همچنین رنگ زمینه و شکل علایم و تابلوها ، مطابق نمونه های ( پیوست شماره 4) این آئین نامه است .

تشخیـص ، انتخـاب ، تهیه ، جانمایی ، نصب ، ترسیـم و نگهـداری علایم عمودی و وافقـی راهنمایـی ورانندگی در شهرها بر اساس دستورالعملی خواهد بود که به پیشنهاد شورای عالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور به تصویـب وزیـر کشور می رسد و در جـاده ها به عهده وزارت راه وترابری می باشد. در مواقـع اضطـراری راهنمایـی ورانندگی و پلیس راه میتوانند خود اقدام به انتخاب نوع علایم و محل استفـاده و در صورت لزوم تهیه و نصب آنها به طور موقت نموده و مراتب را بر حسب مورد ، به شهرداری و یا وزارت راه و ترابری اعلام نمایند .     تبصره ـ مفاهیم رنگ و شکل علایم و تابلوها و چگونگی رفتار رانندگان پس از دیدن آنها ، که در کتاب های آموزشی باید ارائه شود، از سوی کار گروهی متشکل از نمایندگان وزارت کشور ، وزارت راه وترابری وراهنمایی و رانندگی تهیه و همراه این آئین نامه برای اطلاع عمومی در اختیار مراجع صلاحیت دار و با همکاری شوراهای اسلامی شهرها در اختیار عموم مردم قرار می گیرد .

: برابر آئین نامه بهبود تردد در معابر شهری و حومه مصوب 1388 ، وظیفه طراحی ، تهیه و نصب علائم عمودی و افقی راهنمائی و رانندگی و رفع نقاط حادثه خیز و ایمن سازی در معابر شهری برعهده شهرداری ها می باشد. رانندگان تمام وسایل نقلیه و اشخاص اعم از پیاده یا سوار بر حیوانات و یا اشخاصی که مسئول هدایت انفرادی و یا دسته جمعی پیادگان و یا حیوانات در راه ها می باشند موظفند از علایم و مقررات مربوط تبعیت نمایند ، مگر این که ماموران راهنمایی ورانندگی و پلیس راه به دلایلی رعایت نکردن آنها در محل ، مجاز اعلام کنند .

کنترل و تنظیم عبور و مرور ممکن است به وسیله چراغ ها یا خط کشی یا تابلوها ، نوشته ها وترسیم ها ، یا ماموران راهنمایی ورانندگی و پلیس راه و یا به هر وسیله دیگری که برحسب مورد لازم باشد ، به عمل آید . در هر حال، فرمان پلیس راهنما که ممکن است مغایر با پیام علایم یا مقررات در محل باشد مقدم خواهد بود .

نصب آگهی یا علامت یا تابلو یا وسایلی که دارای شباهت با علایم و یا تابلوهای راهنمایی و رانندگی باشد یا ازآنها تقلید شود و یا منظور از آن هدایت و کنترل وسایل نقلیه باشد و یا به طریقی باعث جلوگیری از دیدن علایم و تابلوهای راهنمایی ورانندگی گردد و همچنین، نصب چراغ های رنگی تبلیغاتی در کنار چراغ های راهنمایی ورانندگی به طوری که موجب اشتباه رانندگان گردد ممنوع است مقامات صلاحیت دار میتوانند در صورت دیدن چنین اشیایی  برای رفع آنها اقدام نمایند . ممکن است از طرف موسسات یا اشخاص با اجازه مراجع صلاحیت دار علایمی برای هدایت مراجعه کنندگان به مکان های اطراف راه نصب گردد ، مشروط به این که تابلوها مانع دیدن تابلوهای راهنمایی و رانندگی نشوند و ایمنی راه را به خطر نیندازند .     ضوابط و چگونگی تهیه ، نصب و یا الصاق آگهی های تبلیغاتی و تابلوهای هدایت به مکان ها در شهر ها و جاده ها ، بر حسب مورد ، به وسیله شورای عالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور در شهرها و وزارت راه و ترابری در جاده ها تعیین خواهد شد.

هیچکس حق ندارد بدون اجازه راهنمایی و رانندگی و پلیس راه در علایم راهنمایی ورانندگی و دیگر وسایل تنظیم عبور و مرور وسایل نقلیه تغییراتی بدهد و یا در متن آن تصرفاتی نماید ، مگر اشخاصی که در دستورالعمل های موضوع ماده ( 97 ) این آئین نامه مشخص شده اند .

ریختن شیشه ، بطری ، میخ ، سیم ، حلبی ، مایعات لزج و چرب ، نخاله های ساختمانی و زباله ، مصالح ساختمانی ، شستشوی وسایل نقلیه ، ایجاد موانع و به طور کلی هر عملی که باعث سد راه و ایجاد خطر و انحراف وسایل نقلیه از مسیر حرکت باشد بر روی راه ها ، شانه جاده ها و حریم قانونی آنها ممنوع است . همچنین ، ریختن هر گونه زباله ، ضایعات و اشیاء و آب دهان و مانند آن از درون خودرو به وسیله راننده و یا سرنشینان ممنوع است .

دستگاه های مسئول موظفند پیش از بسته شدن تمام یا بخشی از راه برای انجام هر نوع عملیات اجرایی اعم از تعریض ، تعمیر ، نگهداری ، حفاری و مانند آنها ،‌هماهنگی های لازم را انجام داده و با اطلاع ادارات راهنمایی ورانندگی و یا پلیس راه اقدام و مراتب را به آگاهی مردم برسانند . اشخاصی که به هر عنوان روی راه های عمومی کار می کنند ، موظفند پیش از شروع به کار ، علایم ایمنی عبور و مرور را براساس ضوابط و استاندارد های ایمنی درعملیات اجرایی راه ها که به تایید مسئولین مرتبط می رسد در محل نصب و همچنین لوازم کار ، لباس های کارگران و وسایل نقلیه خود را به علایم هشدار دهنده مجهز نمایند درغیر اینصورت ماموران راهنمایی ورانندگی وپلیس راه موظفند از کار آنان جلوگیری به عمل آورند .
شهرداری ها و ماموران متصدی ایجاد فضای سبز،  نصب کننده اتاقک ( کیوسک ) تلفن و مانند آنها موظفند مثلث دید رانندگان را در تقاطع ها بازنگهدارند.

شهرداری ها موظفند پیاده روهای استاندارد، هموار و ایمن با درنظرگرفتن عبور سالخوردگان ومعلولان باصندلی چرخ دار ویا بدون آن ، درحاشیه معابر شهری ایجاد کنند و باتوجه به موقعیت جغرافیایی شهر ، درمحل های مناسب نیز مسیر عبور دوچرخه سواران را تاحد امکان وبه صورت جداگانه ایجاد نمایند.
شهرداری ها موظفند به منظور افزایش ایمنی عبور ومرور ، با همکاری زیر مجموعه های وزارت نیرو، برای تامین روشنایی معابر شهرها اقدام نمایند.ریزش روغن ، نفت گاز، بنزین ومایعات آلوده وتخریب کننده دیگر در راه ها ممنوع است .

موادی از قانون ایمنی راهها و راه آهن مصوب 7/4/49 با اصلاحات بعدی (آزاد راه ) به راهیاطلاق می شود که حداقل دارای دوخط اتومبیل رو و یک شانه حداقل بهعرض 3 متر برای هر طرف رفتوبرگشت بوده و دو طرف آن بنحویمحصور و در تمام آزادراه از هم کلامجزا باشد و ارتباط آنها با هم فقطبوسیله راههای فرعی که از زیر یابالای آزادراه عبور کند تامین شود وهیچ راه دیگری آنرا قطع نکند.

ریختن زباله، نخاله، مصالح ساختمانی، روغن موتور و نظایر آن و یا نصب و استقرار تابلو یا هر شیئی دیگر در راهها و راه‌آهن و حریم قانونی‌آنها در داخل یا خارج از محدوده قانونی شهرها و همچنین هر گونه عملیات که موجب اخلال در امر تردد وسایل نقلیه می‌شود و نیز ایجاد راه دسترسی‌ممنوع است.
‌مرتکبان جرایم بالا علاوه بر جبران خسارت وارده به حبس از سه ماه تا دو سال محکوم و چنانچه تخریبی صورت نگرفته باشد مرتکب یا‌مرتکبین، حسب مورد ضمن رفع موانع و رفع تجاوز و جبران خسارت وارده به یک ماه تا شش ماه حبس و یا پرداخت جزای نقدی از پانصدهزار (500000) تا پنج میلیون (000 000 5) ریال محکوم خواهند شد. در مورد اخیر با جبران خسارت تعقیب موقوف خواهد شد.

ایجاد راه دسترسی به حریم و گذرگاه مناسب، درختکاری و عبور دادن تأسیسات از عرض راه و راه‌آهن و نصب تابلو در حریم آنها با اجازه‌وزارت راه و ترابری مجاز است. در موارد اضطراری به منظور ترمیم تأسیسات عمومی که از عرض راه عبور نموده است دستگاه مربوط با کسب موافقت‌وزارت راه و ترابری و ضمن رعایت کلیه نکات ایمنی اقدام خواهد نمود.‌وزارت راه و ترابری مکلف است نسبت به برآورد هزینه و خسارت وارده به راهها و حریم آنها و ابنیه فنی و علائم و تأسیسات و تجهیزات‌ایمنی که در اثر برخورد وسائط نقلیه و یا عبور بارهای ترافیکی و لوله‌های آب، گاز، فاضلاب و کابل برق و مخابرات و غیره و هر گونه عملیاتی که منجر‌به بروز هزینه و خسارت گردد، اقدام و مبالغ دریافتی را به حساب خزانه واریز و صددرصد (100%) آنرا به منظور ایمن سازی راهها به مصرف برساند.

لینک خرید و دانلود فایل متن کامل این پایان نامه با فرمت ورد : مسئولیت فقهی و حقوقی دولت و شهرداری ناشی از عیب و خرابی معابر و جاده ها  

لینک در سایت گنج (ایران داک)

وزارت راه و ترابری مکلف است هنگام ایجاد راههای جدید و راه‌آهن، گذرگاههای ضروری و مجاری لازم را درنظر گرفته و موجبات ارتباط‌دو طرف راه احداثی را به نحو مقتضی فراهم کند. وزارت پست و تلگراف و تلفن در مورد فراهم نمودن امکانات ارتباطی و وزارت نیرو در مورد تأمین‌روشنایی راهها مکلفند حسب اعلام وزارت راه و ترابری و در چهارچوب مقررات موجود اقدام کنند

وزارتخانه‌های راه و ترابری و جهاد سازندگی مکلفند علائم افقی و عمودی و تجهیزات ایمنی لازم را در طول هر یک از راههای مربوط‌مشخص و در محلهای مورد نیاز نصب و اجراء نمایند.
‌وزارتخانه‌های مذکور مکلفند برای انجام عملیات احداث و مرمت و یا نگهداری راههای مربوط علائم ایمنی لازم را نصب نمایند چنانچه براثر‌کوتاهی در بکار بردن علائم یاد شده خسارتی به اشخاص (‌حقیقی یا حقوقی) وارد شود هر یک از وزارتخانه‌های یاد شده حسب مورد موظف است از‌مطالبات پیمانکار یا اعتبارات جاری و عمرانی وزارتخانه ، خسارت وارده را پرداخت نماید و چنانچه مأموران دولت یا پیمانکاران مرتکب تقصیر شده‌باشند ، دولت خسارت پرداخت شده را از آنها استیفاء خواهد نمود.

نوسازی و عمران و اصلاحات اساسی و تامین نیازمندیهای شهری و احداث و اصلاح‌و توسعه معابر و ایجاد پارکها و پارکینگها ( توقفگاه‌ ها ) و میدانها و حفظ و نگهداری پارکها و باغهای‌ عمومی موجود و تأمین سایر تأسیسات مورد نیاز محلات و مراقبت در رشدمتناسب و موزون شهرها از وظایف اساسی شهرداریها است و شهرداریها در اجرای وظایف مذکور مکلف به تهیه برنامه‌ های اساسی و نقشه‌های جامع هستند.