مقاله درباره عدم تقارن

بالغ به وجود میآورد (مایر و همکاران146، 1995). در فعالیتهای مدیریتی جنگل ضروری است که موضوع تنوعزیستی گونههای گیاهی به ویژه در رابطه با شیوههای پرورش جنگل به کار گرفته شده ارزیابی شوند و نتایج به دست آمده در طرحهای جنگلداری مورد استفاده قرار گیرند.
5- 1- 3 – حلقههای رویشی درختان راش
اختلالاتی که باعث تشکیل حفرهها میشوند نه تنها ساختار و ترکیب جنگل را از طریق زادآوری تغییر میدهند بلکه میتوانند بر درختان مجاور هم تأثیرگذار باشند (یورک و همکاران147 ، 2010). حفرههای به وجود آمده در جنگل موقعیتی برای تغییرات اساسی آینده در اندازه و گونههای درختی فراهم میسازد ( براکو148 ، 1982). رویش شعاعی درختان تحت تأثیر عوامل محیطی نظیر نوسانات اقلیمی در مقیاس وسیع و حتی تشکیل حفرهها در مقیاس کوچک میباشند (تسیر و همکاران149،(1997. از الگوی رویشی حلقههای سالیانه از دیر زمان به عنوان شاهدی برای بررسی اختلالات به وجود آمده گذشته در مناطق جنگلی استفاده شده است (ژانگ و همکاران150، 2007). اطلاعات رویشی درختان برای مدیریت پایدار جنگل ضروری است و حلقههای رویشی با توجه به فراهم نمودن اطلاعات در رابطه با واکنش رویشی درختان به تغییرات محیطی، در درک بهتر حساسیت درختان به محیط کمک مینماید (اشپایکر151 ،2002 ).
همانطورکه نتایج نشان میدهد (جدول4-5-1-1 ، 4-5-1-2،4-5- 4 -1، 4-5-4-2) و با توجه به گزارش (یورک و همکاران ، 2010) میتوان اظهار نمود که وجود اختلاف معنیداری در حفرهها و نیز با توده مجاور میتواند به علت اندازه متفاوت درختان راش باشد که عکسالعمل متفاوتی نسبت به فضای به وجود آمده نشان میدهند. وجود اختلاف معنیدار پهنای حلقههای رویشی با توجه به اندازه حفرهها و مقایسه آنها با توده مجاور را میتوان به تأثیر اندازه حفره تشکیل شده در اثر اجرای شیوه تکگزینی نسبت داد. این نتیجه با نظر ایسه و مورکروفت152 (2008) که اظهار داشتند بهرهبرداری به شیوه تکگزینی در جنگلهای شمالی کانادا باعث رویش شعاعی درختان باقیمانده میشود همخوانی دارد. واکنش رویشی درختان به حفرههای تاج پوشش از طریق حلقههای رویشی در بسیاری از جنگلهای معتدله نشان داده شده است (کائو و اوکوبو153، 1999). از اینرو، مطالعه حلقههای رویشی اطلاعات مفیدی برای بررسی وضعیت رویش درختان و اختلالات به وجود آمده در جنگل فراهم میسازد.
بیشترین میانگین پهنای حلقههای رویشی در درختان حاشیه حفره طبقه کوچک مشاهده میشود (85/0 ±17/4)که میتواندبه علت اندازه و سن درختان حاشیه حفرهها باشد. درختان جوان و مسن عکسالعمل متفاوتی نسبت به حفرههای تاج پوشش و شرایط محیطی آن نشان میدهند (لاسک و اسمیت154 1998). ماث و بزاز155(2002) بر این عقیدهاند که هنگامی که حفرهها به وجود میآیند، درختان کوتاهتر آشکوب فوقانی نسبت به درختان بزرگتر آشکوب فوقانی واقع در حاشیه حفرهها ممکن است نور بیشتری را دریافت و رویش بیشتری از خود نشان دهند. همچنین عدم اختلاف بین برخی طبقات حفرهها میتواند به علت تفاوت توان فیزیولوژیکی درختان و نیز تخصیص منابع غذایی برای رویش ارتفاعی و تولید باشد.
میانگین پهنای حلقههای رویشی (جدول 4-5-1-3، 4-5-1-4، 4-5-1-5، 4-5-1-6) در جهت جنوب کمتر از جهتهای دیگر بود که میتواند به علت جذب نور کمتر در این جهت باشد. پولسون و پلات156 (1989) براین عقیدهاند که در عرضهای جغرافیایی شمالی، درختان آشکوب فوقانی واقع در حاشیه شمالی حفره نور بیشتری را نسبت به حاشیه جنوبی دریافت میکنند و ممکن است رویش بیشتری در پاسخ به شرایط محیطی حاشیه حفره از خود نشان دهند. بهطورکلی جهت قرارگیری درختان در حاشیه حفرهها اختلاف به وجود آمده را توجیه مینماید. بعلاوه،درختان بزرگتر در حاشیه حفرهها ممکن است توان فیزیولوژیکی کمتری جهت عکسالعمل به افزایش منابع در حاشیه حفرهها از خود نشان دهند ( اولیور و لارسون157 ،1990).
اختلاف پهنای رویشی در سالهای مختلف بعد از تشکیل حفرهها (جدول 4-5-1- 7،4-5-1-8) با توجه به عقیده دوسارت و پویت158 (2002) میتواند به علت ناهمسالی و ساختار تودهجنگلی باشد. واکنش رویشی درختان آشکوب فوقانی به حفرههای تاج پوشش ممکن است براساس سالهای بعد از تشکیل حفرهها متفاوت باشد (وال ورده و سیلورتون159،1997).
آگاهی از نحوه بسته(پر) حفره و نتایج آن بر جنگل نیازمند آگاهی از میزان رویش شعاعی درختان در واکنش به حفرهها میباشد(پدرسون ،1998 ). پدرسون و هاوارد (2004) بر این عقیدهاند که رویش شعاعی درختان آشکوب فوقانی در حاشیه حفرههای تاجپوشش به ویژه در حفرههای کوچکتر میتواند باعث پر شدن حفره از اطراف (تاج درختان) شود، چنین وضعیتی را می توان برای حفرههای تاج پوشش در راشستان مورد مطالعه متصور بود. اندازه و گونههای درختی در جنگل به وسیله بسته(پر) حفرههای تاجپوشش تعیین میشود و این عمل از طریق رویش درختان در اشکوبتحتانی و گسترش جانبی تاج درختان اطراف حفره انجام میگیرد(پدرسون و هاوارد ، 2004).
اختلاف معنیداری پهنای حلقههای رویشی قبل و بعد از تشکیل حفرهها (جدول4- 5- 2 -1 ، 4- 5- 2- 2) با نتایج تحقیق یورک و همکاران (2010) در مورد حلقههای رویشی10 سال قبل و بعد از تشکیل حفرهها در جنگلهای کالیفرنیای امریکا همخوانی دارد. آنها نشان دادند که برای گونه Sequoiadondron giganteum اختلاف معنیدار بود ولی حلقههای رویشی برای گونه Pinus lambertiana تفاوت معنیداری وجود نداشت. همانطوریکه یورک و همکاران (2010) اظهار نمودهاند، این اختلاف ممکن است به علت تطابق با الگوی اقلیمی باشد که شرایط اقلیمی بعد از تشکیل حفرهها مناسب برای رویش بوده است.
اختلاف میانگین پهنای حلقههای رویشی رو و پشت به حفرهها (جدول 4-5-3-1، 4-5-3-2 )، میتواند نشانه عدم تقارن تنه درختان راش حاشیه حفرههای تاج پوشش در اثر فضای به وجود آمده باشد.
اختلاف معنیداری پهنای حلقههای رویشی در 8 سال بعد از تشکیل حفره برای مقایسه حفرهها با توده مجاور مشاهده شد (جدول 4-5- 4 -1، 4-5-4-2). پدرسون و هاوارد (2004 ) در بررسی خود در جنگل آمیخته در آمریکا نشان دادند میزان رویش درختان حاشیه حفره بیشتر از درختان توده جنگلی مجاور میباشد. درختان آشکوب فوقانی در حاشیه حفرهها ممکن است رقابت کمتری را از طرف درختان آشکوب تحتانی (به علت تعداد کمتر) تجربه نمایند (پدرسون و هاوارد، 2004). چنین وضعیتی در حاشیه حفرههای مورد مطالعه تحقیق حاضر در راشستان وجود داشت.
به طورکلی نتایج نشان داد که شیوه تکگزینی درختی اجرا شده در راشستان مورد مطالعه با توجه به گذشت 8 سال زمان تشکیل حفرههای تاج پوشش و کاهش تراکم، باعث افزایش پهنای حلقههای رویشی نسبت به توده جنگلی مجاور شده است و همچنین در بین حفرهها، میزان رویش در حفرههای کوچکتر بیشتر میباشد که میتواند به دلیل سایهپسندی گونهی راش باشد.
به علت تغییر شرایط محیطی و تغییر اهداف مدیریت جنگلها، اطلاعات نوین درباره درختان و رویش آنها نیاز میباشد و حلقههای رویشی ابزار ارزشمندی برای تهیه این اطلاعات تلقی میشوند (اشپایکر، 2002). با بررسی روند تغییرات پهنای حلقههای رویشی درختان در آشکوبهای مختلف قبل و بعد از بهرهبرداری تحت شیوههای متنوع جنگلشناسی، میتوان در باره اثرات این شیوهها در رویش درختان باقیمانده توده جنگلی ارزشیابی دقیقتری ابراز نمود. اطلاعات حاصل از تجزیه و تحلیل حلقههای رویشی میتواند به طور مستقیم برای برآورد تولید چوب به کار گرفته شود و از اینرو، ابزار مفید و قابل اطمینانی جهت ارزیابی روشهای بهرهبرداری به حساب میآید (برینن و زویدما160،2006 ).
5- 1- 4 – مشخصههای درختان راش در حاشیهی حفرههای تاج پوشش و تودهی مجاور
تاجپوشش جنگل یکی از عوامل اصلی تعیینکننده شرایط زیستگاهجنگل میباشد و بر رشد و بقای گیاهان مؤثر بوده و از این جهت سرشت رستنیها را مشخص مینماید (جنینگز161، 1999). در جنگل، رقابت بین درختان اندازه و موقعیت تاج آنها را تعیین میکند که به نوبه خود بر جذب نور، فتوسنتز، رشد و بقا تأثیر میگذارد (پاکالا و همکاران162،1996). ابعاد تاج درختان شاخصی برای بنیه درختان و توان فتوسنتزی در نظر گرفته میشود (رولیر و اونگ163،1997 ). نحوه گسترش تاج درختان که عنصر اساسی ساختار توده جنگلی و معرف آن محسوب میشود در مدیریت توده جنگلی بسیار مفید میباشد (دین و همکاران164، 2009). به منظور آگاهی از ساختار جنگل، رقابت و تولید، اطلاعات حاصل از تاج پوشش درختان بسیارکاربرد دارد (شیمانو165،1997).
در تحقیق حاضر مشخص شد که با افزایش اندازه حفرههای تاجپوشش میانگین شعاع تاج رو به حفرهها و طول تنه افزایش یافته است (جدول4-6-1، 4-6-2). شعاع بیشتر به طرف حفرهها در نتیجه گسترش جانبی تاجها به داخل حفرهها بوده که باعث بسته شده حفرهها میشود. البته در این ارتباط اندازه حفرهها عامل مهمی محسوب میشود. به نظر گتزین و واینگ166 (2007) بسته شدن تاج از طریق گسترش جانبی تاج درختان به این معنی است که درختان حاشیه حفره دارای توان انطباق تاج با فضا و شرایط نوری جدید هستند. تاج درختان رو به حفرهها در حاشیه آنها نور بیشتری را نسبت به جهتهای دیگر جذب میکنند (ماث و بازار، 2002 ) و درختان ترجیحاً شاخههای خود را به طرف حفرهها گسترش میدهند (ماث و بزاز، 2002 ؛ برایسون167 ، 2001).
میانگین شعاع تاج رو به حفرهها که بیشتر از میانگین شعاع تاج پشت به حفرهها بود (جدول4-6-9، 4-6-10) با نتایج (ماث و بزاز ، 2002) که در جنگلهای پهن برگ آمیختهی راش و بلوط و سایر گونهها بهدست آمده، همخوانی دارد. چنین وضعیتی عدم تقارن تاج درختان را نشان میدهد که میتواند به علت فضای به وجود آمده در اثر کاهش تراکم نسبت به توده مجاور باشد؛ اگر چه در تحقیق حاضر، برای هر طبقه حفره اختلاف معنیدار دیده نشد (جدول4-6-8، 4-6-9). مکانیسم اصلی که موجب عدم تقارن میشود به نظر میرسد که به علت تفاوت در حذف و رشد شاخههای اولیه در یک جهت نسبت به جهت دیگر باشد (اومکی168 ،1995). عدم تقارن تاج میتواند باعث افزایش سرعت تشکیل حفرهها در تودهجنگلی شوند؛ زیرا باعث توزیع ناهمگن پایداری مکانیکی درختان میشود (یانگ و هوبل1691991، ). براوان و همکاران170(2004) برای درختان سایهپسند در جنگلهای گرمسیری مطرح نموده است که ویژگیهای فیزیولوژیکی مثل بردباری به سایه و مورفولوژیکی درختان تأثیر زیادی در واکنش آنها به عملیات تنککردن دارد، چنین حالتی را میتوان برای گونه راش در واکنش به شیوه جنگلشناسی اجرا شده متصور شد. مطالعه روبرت171 (2003) نشان دادکه تشکیل وضعیت ناهمگن نور در اثر افتادن درختان یکی از علت های اصلی عدم تقارن تاج درختان در جنگل است. به عقیده مهاجر(1384) طول تنه صاف درختان به ویژگی های ارثی، شرایط رویشگاه و تراکم درختان و ساختار توده وابسته است.
نتایج (جدول 4-6-11) عدم اختلاف معنیدار شعاع تاج و طول تنه صاف برای مقایسه حفرهها با توده جنگلی مجاور نشان داد. تحقیق واردمن و اشمیت172 (1998) در مورد گونه Pseudotsuga menziesii در بریتیش کلمبیا- امریکا، اختلاف معنیدار شعاع تاج را نشان داد. استرک173 (1999) عدم اختلاف معنیداری را بین حفرهها و توده جنگلی از لحاظ شعاع تاج برای گونه Dicorynia guianesis در جنگلهای گینه گزارش نمود.
واکنش رویشی متفاوت به شرایط نوری باعث آرایش متنوع تاج درختان میشود ( اوسادا و همکاران174 ، 2004). عوامل تنشزا مانند آب، باد، طوفان، فرآیندهای خاک و مجاورت سایر

دیدگاهتان را بنویسید