منابع و ماخذ پایان نامه درآمد سرانه، عصر اطلاعات، توسعه دانش

اطلاعات و فراهم‌ کننده بستر نظارت بر عملکرد دستگاه‌های اجرایی است، متاسفانه در کشور ما مدل یا شاخص معینی برای سنجش آمادگی الکترونیکی کشور وجود ندارد و تنها ملاک ارزیابی، گزارش سازمان‌ها و نهادهای خارجی است، بنابراین لازم است تهیه گزارش آمادگی الکترونیکی کشور در حوزه‌های مختلفی همچون دولت الکترونیکی، تجارت الکترونیکی و آموزش الکترونیکی مورد توجه قرار گیرد تا با بررسی نقاط ضعف و قوت، راهکارهای افزایش آمادگی الکترونیکی که ضامن تحقق برنامه‌های توسعه دانش بنیان است، تدوین شود
2-19- اهمیت ارزیابی بسترهای استقرار و توسعه الکترونیکی
با عنایت به این موضوع که شکاف دیجیتالی بین کشورهای جهان درحال افزایش است، دولتمردان و بنگاه‌های اقتصادی به کارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات را یکی از اولویت‌های خود قرار داده‌اند. به منظور کارآیی هرچه بیش‌تر فناوری اطلاعات و ارتباطات، یک کشور و به تبع آن بنگاه‌های اقتصادی بایستی از نظر زیرساخت مخابراتی، دسترسی به فناوری اطلاعات و ارتباطات، چارچوب‌های حقوقی و قانونی در کاربری فناوری اطلاعات و ارتباطات آمادگی الکترونیکی داشته باشند. اگر کاهش شکاف دیجیتالی مدنظر است لازم است همه نیازمندی‌های فوق با یک استراتژی منسجم و دست‌یافتنی که می‌تواند نیازهای بومی کشور را در نظر گیرد، مناسبت داشته باشند. دولتمردان کشورها می‌توانند اندازه‌گیری آمادگی الکترونیکی را به منظور ارزیابی وضعیت فعلی خود در دستور کار قرار داده و حوزه‌هایی را که نیازمند حمایت‌های خارجی است شناسایی کنند. اما ارزیابی به تنهایی کافی نیست و تصمیم‌گیرندگان با دو چالش عمده در کاربرد چنین ابزارهایی مواجه هستند. نخست باید بفهمند چگونه فناوری اطلاعات و ارتباطات می‌تواند در دستیابی به مزایای اجتماعی و اقتصادی برای‌شان مفید واقع شود تا بتوانند اهداف واقعی را مبتنی بر آن تنظیم کنند. دوم اینکه باید قدم‌های متمرکزتری برای استفاده بهتر از فناوری اطلاعات و ارتباطات بردارند تا بتوانند کشورشان را در نیل به اهداف توسعه یاری دهند. فهم بهتر از فرآیندهای آمادگی الکترونیکی می‌تواند به رهبران کشورها کمک کند تا طراحی و اجرای بهتری از استراتژی فناوری اطلاعات و ارتباطات داشته باشند.
ارزیابی آمادگی الکترونیکی اولین گام در راستای تبدیل مقاصد به اقدامات برنامه‌ریزی شده خواهد بود که منجر به تغییرات اساسی در نحوه زندگی مردم خواهد شد. (البدوی، 1386)
2-20- محور های اصلی بسترهای استقرار و توسعه الکترونیکی
چهار عنصر کلی مطابق شکل زیر شامل شرایط اقتصادی، شرایط اجتماعی، شرایط فنی و شرایط حقوقی در بسترهای توسعه الکترونیکی یک کشور موثر هستند. هر یک از این شرایط لازم است قبل از تعیین اهداف بسترهای توسعهالکترونیکی مورد توجه قرار گیرند.
موارد اقتصادی: این شرایط توسط شاخص هایی از قبیل میزان رشد در تولید ناخالص داخلی GDP، رشد در سرمایه گذاری خارجی و رشد در درآمد سرانه افراد تعیین می شود. همه این موارد به طور غیر مستقیم در بسترهای توسعه الکترونیکی یک کشور تاثیر خواهند داشت. برای مثال وجود زیر ساخت های قوی در فناوری اطلاعات و ارتباطات از GDP بالا ناشی می شود و میزان کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات توسط افراد، نیازمند درآمد سرانه بیش تر است.
موارد حقوقی: این موارد شامل سیاست ملی فناوری اطلاعات و ارتباطات، قوانین حاکم بر فضای سایبر، سیاست کاربرد و آموزش IT در همه بخش های کلیدی یک اقتصاد خواهد بود. همچنین بسترهای توسعهالکترونیکی به یک چارچوب حقوقی کلی و قوانین خاص که کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات را تسهیل می کند، وابسته است. بنابر این نیاز است دولت ها محیط قانونی مناسبی را از طریق سیاست ها و برنامه های ویژه ایجاد کرده و جنبه های اطمینان از امنیت تراکنش ها در اینترنت را فراهم آورند.
موارد اجتماعی: فاکتورهای اجتماعی نظیرسطح سواد و تحصیلات پایه، زیرساختار فرهنگی جامعه نظیر گرایش به پذیرش ICT، آگاهی از کاربرد ICT برای افزایش بهره‌وری و بازده کاری
موارد فنی: بهره وری از فناوری های پیشرفته منجر به بسترهای توسعهالکترونیکی خواهد شد، بنابراین مهم است که دولت ها زیرساختار مخابراتی قابل اطمینان را به منظور نیل به بسترهای استقرار و توسعه الکترونیکی ایجاد کنند. به این معنا که لازم است به موضوعاتی همچون افزایش ضریب نفوذ اینترنت، تعداد کامپیوتر های شخصی، تعداد خطوط تلفن و سایر شاخص های مشابه در کشور توجه کنند. توانایی، کیفیت و قابلیت اطمینان شرایط فنی نیز در تحقق بسترهای توسعه الکترونیکی مهم هستند. (نیلی و همکاران، 1381)
2-21- مولفه‌های مرتبط با بسترهای استقرار و توسعه الکترونیکی
مولفه های متعددی وجود دارند که روی هم رفته منجر به آمادگی الکترونیکی یک کشور می گردند.در این میان چهار مولفه عمده در آمادگی الکترونیکی یک کشور نقش حیاتی دارند.توجه ویژه به این مولفه هادر هر برنامه امادگی الکترونیکی ضروری است.این مولفه ها شامل شهروندان،بنگاه های اقتصادی،دولت ها و زیر ساختار می گردند.همه این مولفه ها با یکدیگر ارتباط داخلی داشته و لازم است با هم هماهنگ شوند. (Coucleis,2001)
جزییات بیش‌تر این مولفه‌ها به شرح زیر هستند:
الف) دولت
دولت‌ها از مهم‌ترین اجزای آمادگی الکترونیکی در کشورها محسوب می‌شوند، بنابراین بسیار حیاتی است تا کارکردهای دولت با یکدیگر هماهنگ شده و چالش‌هایی که در اقتصاد دیجیتال مطرح هستند، مدنظر قرار گیرند. شهروندان بایستی قادر به دسترسی آسان به خدمات دولتی باشند که این امر باعث صرفه‌جویی در زمان خواهد شد. آمادگی الکترونیکی بدون وجود یک سیاست ملی فناوری اطلاعات برای بخش‌های مختلف شامل: آموزش، بهداشت و درمان، بخش‌های دولتی و خصوصی حاصل نخواهد شد.
ب) زیرساختار
آمادگی الکترونیکی بدون داشتن زیر ساختارهای مطمئن در یک کشور حاصل نخواهد شد. زیر ساختارهای مختلفی شبیه زیرساختارهای فنی و مخابراتی (شامل نرم‌افزارها و سخت‌افزارها)، زیر ساختارهای حقوقی و زیرساختار نیروی انسانی مطرح هستند. وجود چنین زیرساختارهایی موجب تسهیل دسترسی به آمادگی الکترونیکی دولت، بنگاه‌های اقتصادی و افراد می‌شود.
ج) شهروندان
این مولفه شامل عناصر انسانی موثر در آمادگی الکترونیکی یک کشور است و بایستی مواردی از قبیل سطوح سواد و گرایش آنها به پذیرش فناوری اطلاعات مدنظر قرار گیرند. بدون شک هر گونه تلاش برای نیل به آمادگی الکترونیکی در یک کشور برای ارایه خدمات مورد نیاز به شهروندان انجام می‌پذیرد. بنابراین لازم است برنامه‌های آموزشی مختلفی در ارتباط با توسعه سواد اطلاعاتی شهروندان وجود داشته باشد تا بتوانند از کاربردهای مختلف فناوری اطلاعات بهره‌مند شوند.
د) بنگاه‌های اقتصادی / شرکت‌ها
یکی دیگر از مولفه‌های نیل به آمادگی الکترونیکی، بنگاه‌های اقتصادی یا شرکت‌ها هستند. بنگاه‌های اقتصادی باید با یکدیگر هماهنگ شوند تا پردازش فرآیندهای تعاملی آنها آسان شوند. بنگاه‌ها نیازمند ارتباط سریع با دولت‌ها و شهروندان هستند تا بتوانند محصولات و خدمات خود را به آسانی عرضه کنند. آمادگی الکترونیکی فرصت‌هایی را برای توسعه آنها در سطح جهان فراهم می‌کند. به کارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در عملیات روزانه، باعث به روز شدن بنگاه‌های اقتصادی در بازارهای بین‌المللی مختلف خواهد شد. (نیلی و همکاران، 1381)
2-22- فرآیند مرتبط با بسترهای استقرار و توسعه الکترونیکی
• تدوین برنامه تعیین اهداف کمی و کیفی توسعه ICT در سطح شهرداری(شامل شبکه ها،سخت افزارها، سیستم ها،مهارت ها و…)
• گزینش مدل ارزیابی آمادگی الکترونیکی شهرداری با توجه به اهداف
• انجام ارزیابی آمادگی الکترونیکی
• تهیه و تدوین راهبرد یا استراتژی و برنامه اجرایی مبتنی بر نتایج آمادگی(ICTMP)
• اجرای برنامه (ICTMP).. (فتحیان، 1384) (البدوی، 1386)
شکل 2-5: عملیات فرایند توسعه آمادگی الکترونیکی
2-23- ارزیابی بسترهای استقرار و توسعه الکترونیکی
در عصر اطلاعات، ارزیابی بسترهای استقرار و توسعه الکترونیکی کشور ها و سازمان ها به منظور برنامه ریزی برای توسعه قابلیت های لازم (از جنبه های مختلف فنی و سازمانی)، به طور روز افزون اهمیت پیدا می کنند. به همین دلیل، تاکنون مدل های بسیاری برای ارزیابی بسترهای استقرار و توسعه الکترونیکی توسط نهادها، سازمان ها و دانشگاه های مختلف عرضه و به کار گرفته شده است. اگر چه ظاهرا همه این مدل ها به دنبال ارزیابی بسترهای توسعه الکترونیکی هستند، اما هر مدل با توجه به تعریفی که از این مفهوم ارائه کرده، شاخص های متفاوتی که برای سنجش بسترهای توسعهالکترونیکی ارائه داده، اهداف و جهت گیری های مختلفی که مد نظر داشته و روش های متفاوتی که برای این ارزیابی به کار گرفته، کاملا از مدل های دیگر متمایز می شوند.
برخی از این مدل ها بسترهای توسعه جوامع را برای زندگی در دنیای شبکه ای یا برای تجارت الکترونیکی اندازه گیری می کنند. برخی دیگر از آنها، کشورهای خاصی را مد نظر قرار داده و در نتیجه به دنبال ارزیابی بسترهای توسعه آن ها برای تجارت الکترونیکی یا رشد تجارت الکترونیکی در آن ها هستند.
دسته دیگر از ابزارهای ارزیابی بر روی گشور ها متمرکز شده و به دنبال ارزیابی ظرفیت های آن ها برای مشارکت اثر بخش در تحقق اقتصاد دیجیتالی جهانی هستند. تعدادی از این ابزار ها نیز به طور خاص، کشور های در حال توسعه را هدف می گیرند و در پی ارزیابی نفوذ فناوری اطلاعات و ارتباطات و به شکل خاص آن استفاده از اینترنت در این گونه از کشورها هستند.
برخلاف مدل های ارزیابی بسترهای استقرار و توسعه الکترونیکی بنگاه های متوسط و کوچک، مدل های متعددی برای ارزیابی بسترهای توسعه الکترونیکی در سطح جوامع و کشورها ارائه شده است. سازمان بریچ این مدل ها و روش های ارزیابی را به چهار دسته شامل ابزارهای مبتنی بر پرسشنامه، ابزارهای مبتنی بر مطالعات موردی، برآوردها و گزارشات گروه های ثالث و سایر مدل های ارزیابی بسترهای توسعهالکترونیکی تقسیم بندی کرده است.
الف) ابزارهای مبتنی بر پرسشنامه
این ابزارها از روش پرسشنامه ای برای ارزیابی استفاده کرده اند. برخی از آن ها به طور رایگان در سایت ها وجود دارند. سه نمونه از معروف ترین آن ها شامل مدل هایCID,APEC و CSPP هستند. این ابزارها براساس تعریفی که از بسترهای توسعه الکترونیکی دارند، نمره و یا رتبه خاصی از وضعیت موجود کشور ها ارائه می دهند.
ب) ابزارهای مبتنی بر مطالعه موردی
مطالعات موردی زیادی وجود دارند که به بررسی بسترهای استقرار و توسعه الکترونیکی کشورهای خاص می پردازند. بسیاری از آن ها می توانند به عنوان پایه ای برای ارزیابی بسترهای توسعه الکترونیکی به کار روند.برخی از این ابزارها شامل ITU,USAID و SIDA هستند.
ج) برآوردها و گزارشات گروه های ثالث
این گزارش ها به رتبه بندی کشورها بر مبنای اندازه گیری های مختلف برای ارزیابی بسترهای توسعهالکترونیکی یا رقابت الکترونیکی می پردازند. اگر چه برخی از آن ها اساسا مخصوص بسترهای توسعهالکترونیکی نیستند، اما به جنبه های مهمی از بسترهای استقرار و توسعه الکترونیکی توجه دارند. برخی از این گزارش ها از روش پرسشنامه استفاده می کنند و بسیاری دیگر از آن ها بر شاخص های آماری که از سایر منابع بدست آمده اند، تکیه دارند. تعدادی از این گزارش ها شامل McConnell International,Mosaic و Crenshaw and Robinson هستند.
د) سایر مدل های ارزیابی بسترهای استقرار و توسعه الکترونیکی
علاوه بر ابزارها و مدل های مختلفی که در بالا نام برده شدند، گروهی دیگر از روش ها و چارچوب ها نیز وجود دارند

دیدگاهتان را بنویسید