پایان نامه ارشد درباره حقوق بشر، سازمان ملل، پناهندگان، جبران خسارت

دانلود پایان نامه

ش نیکو نزد خداست.”
* در آیه 8، سوره 59 (الحشر) قرآن کریم آمده است:
“[این غنایم نخست] اختصاص به بینوایان مهاجری دارد که از دیارشان و اموالشان رانده شدند خواستار فضل خدا و خشنودی [او] می‌باشد و خدا و پیامبرش را یاری می‌کنند. اینان همه مردم درست کردارند.”
* در آیه72، سوره 8 (الأنفال) قرآن مجید آمده است:
“کسانی که ایمان آورده و هجرت کرده‌اند و در راه خدا با مال و جان خود جهاد نموده‌اند و کسانی [مهاجران را] پناه داده‌اند و یاری کرده‌اند آنان یاران یکدیگرند و کسانی که ایمان آورده‌اند ولی مهاجرت نکرده‌اند هیچگونه خویشاوندی [دینی] با شما ندارند مگر آنکه [در راه خدا] هجرت کنند و اگر در [کار] دین از شما یاری جویند یاری آنان بر شما [واجب] است مگر بر علیه گروهی باشد که میان شما و میان آنان پیمانی [منعقد شده] است و خدا به آنچه انجام می‌دهید بیناست.”
* در آیه 41، سوره 16 (النحل) قرآن کریم آمده است:
“و کسانی که پس از ستمدیدگی در راه خدا هجرت کرده‌اند و در این دنیا جای نیکویی به آنان می‌دهیم و اگر بدانند قطعاً پاداش آخرت بزرگتر خواهد بود.”
* در آیه22، سوره 24 (النور) قرآن مجید آمده است:
“… و سرمایه‌داران و فراخ دولتان شما نباید از دادن [مال] به خویشاوندان و تهیدستان و مهاجران راه خدا دریغ ورزند و باید عفو کنند و گذشت نمایند مگر دوست ندارید که خدا بر شما ببخشاید و خدا آمرزنده مهربان است”.
همچنین تأثیر پدیده مهاجرت در حقوق بین‌الملل اقتصادی نمونه دیگری از ارتباط حقوق مهاجرت با سایر شاخه‌های کهن حقوق بین‌الملل عمومی است. تنها کاهش محدودیتهای تجاری کالاها در نیمه دوم قرن بیستم سبب غنی‌تر شدن جهان شده است. بنابراین کاهش محدودیت جابجایی افراد نیز می‌تواند نیرویی قوی در نیمه اول قرن بیست و یکم باشد.
مزیت‌های اقتصادی بالقوه مهاجرت برای جهان لیبرالیستی حذف موانع تجاری را ایجاد می‌نماید. این موضوع به ویژه هنگامی صحت دارد که جمعیت‌ها رو به کهولت پیش می‌روند و اقتصاد نیاز به کمک نیروی کار مهاجران دارد که بتوانند در جایگاه‌هایی که با کمبود مهارتها مواجه هستند این خلأ را پرنماید.71
ارتباط حقوق بین‌الملل بشر و حقوق مهاجرت دارای جایگاهی بس ویژه است، خواه از منظر رعایت حقوق بشر و نحوه گزینش مهاجران نگریسته شود و خواه از منظر رعایت حقوق بشر درمورد مهاجران پذیرفته شده در کشور مهاجرپذیر، این ارتباط مورد بررسی قرار گیرد.72 افراد به طور گسترده به دلایل سیاسی، بشردوستانه، اقتصادی و زیست‌محیطی در حال جابجایی می‌باشند که جابجایی این افراد اثرات حقوق بشری هم برای مهاجران و هم برای کسانی که مهاجرت نمی‌کنند به همراه خواهد داشت. قوانین، مکانیسم‌ها و رویه حقوق بشر مستلزم این می‌باشد که سیاستهای مهاجرت تمامیت انسانی را حفظ نمایند و رویه‌های عادلانه و انسانی را تضمین گردانند. هنگامی که کشورها درگیر نحوه برخورد با افزایش مهاجرت هستند، این امر بسیار اهمیت دارد که چارچوب حقوق بشر به عنوان یک رکن مهم در امر سیاست‌گذاری مد نظر قرار گرفته شود.73
برخورد حقوق بشر با موضوعات پیچیده مهاجرت با این امر ملازمه دارد که هر رویه، برنامه یا قانونگذاری درمورد مهاجرت می‌بایست متأثر از حقوق بشر باشد. به طور دقیق لازم است که یک چارچوب حقوق بشری جهت بررسی رویه قانونگذاری و برنامه‌ریزی مورد استفاده قرار گیرد، به کلام دیگر حقوق بشر یک بعد پیوسته از طراحی، اجرا، نظارت و ارزیابی رویه‌ها و برنامه‌های مهاجرت می‌باشد.
اعمال محدودیت بر حقوق مهاجرت تنها طبق شرایط مشخص شده در قوانین حقوق بشر توجیه‌پذیر است که از آن جمله می‌توان به موارد ذیل اشاره نمود:
* محدودیت به منظور یک هدف مشروع و به نفع منافع عامه صورت پذیرد.
* محدودیت دقیقاً به منظور حصول به اهداف دموکراسی باشد.
* هیچ چاره یا ابزار دیگری جهت حصول به این اهداف موجود نباشد.
* محدودیت خودسرانه نباشد، بدین مفهوم که به روشی غیرمنطقی یا تبعیض‌آمیز نبوده باشد.
* محدودیت از لحاظ زمانی محدود باشد و مورد بازبینی قرار گیرد.
می‌بایست یادآور شد که مهاجران تنها به عنوان یک عامل کاری نمی‌باشند، بلکه آنها دارای انگیزه‌های انسانی، خانوادگی و بیش از هر چیز حقوق بشری هستند و بدین ترتیب می‌توان اذعان داشت حقوق بشر به عنوان قلب مباحث و رویه‌های مهاجرت است.74
در آخر می‌توان به ارتباط پدیده مهاجرت با حقوق دیپلماتیک و کنسولی اشاره نمود که از منظر اعمال هرگونه حمایت دیپلماتیک حائز اهمیت است.75

فصل دوم
مبانی حقوق بین‌الملل مهاجرت

2-1. قسمت اول: سازمان بین‌المللی مهاجرت و اهداف آن
سازمان ملل متحد به دلیل توجه خاص به پدیده مهاجرت ضمن نامگذاری و تخصیص دادن یک روز به عنوان “روز بین‌المللی مهاجران”76، سازمانی را نیز در سال 1951 میلادی به عنوان سازمان “بین‌الدولی” در حوزه مهاجرت تأسیس کرد. البته این سازمان جزئی از ساختار سازمان ملل متحد محسوب نمی‌گردد، ولی رابطه‌ای تنگاتنگ با قسمتهای اجرایی و عملیاتی بزرگترین و معتبرترین سازمان جهانی دارد. این سازمان در بدو امر تحت عنوان “کمیته بین‌الدولی اروپایی مهاجرت” تأسیس شد و بعدها با تجدیدنظر در اساسنامه خود به “سازمان جهانی مهاجرت” تغییر نام داد77 و سریعاً رشد کرد.
سازمان بین‌المللی مهاجرت (IOM) تشکیلاتی بین‌دولتی است که در سال 1951 با رسالت سازماندهی امور مهاجرت در سرتاسر جهان ت
أسیس گردید. این سازمان دارای 132 کشور عضو، 97 ناظر و بیش از 460 دفتر در 100 کشور جهان است. اهم فعالیتهای سازمان در دو بخش “خدمات” و “برنامه‌ها و سیاستگذاری” در قالب پنج محور اصلی شامل مهاجرت و توسعه، تسهیل مهاجرت، قانونمندسازی مهاجرت، مهاجرت اجباری و حوزه میان‌بخشی (همکاری‌های فنی، پژوهش، حقوق بین‌المللی مهاجرت، مباحث سیاستگذاری و تدوین خط مشی، حقوق مهاجرین، مهاجرت و بهداشت، ابعاد جنسیتی مهاجرت و…) متمرکز است.
بودجه برنامه‌های سازمان بین‌المللی مهاجرت و هزینه‌های کلی آن از 2/242میلیون دلار در سال 1998 میلادی به 8/783میلیون دلار در سال 2007 میلادی افزایش پیدا کرد که نقطه اوج آن مبلغ 952میلیون دلار در سال 2005 میلادی بوده است. این سازمان در بیش از 1770 برنامه فعال مرتبط با پدیده مهاجرت اقدام به سرمایه‌گذاری نموده است. در سال 2007 میلادی بیش از 96درصد وجوه سازمان بین‌المللی مهاجرت در شکل مشارکت در پروژه‌ها صرف شده بود، مابقی بودجه‌ها نیز صرف پروژه‌های اداری می‌شد که از طریق مشارکت کشورهای عضو تأمین وجه می‌گردید. به منظور پوشش هزینه‌های غیرمستقیم، سازمان بین‌المللی مهاجرت معادل 5 درصد کل هزینه‌های پروژه را به حمایت‌های اداری تخصیص می‌دهد. هزینه‌های حمایتی سازمان بین‌المللی مهاجرت در پایین‌ترین حد هزینه‌های حمایتی در بین سازمانهای بین‌المللی وابسته به سازمان ملل متحد قرار دارد. حوزه‌های میدانی فعالیتهای این سازمان از 119 حوزه در سال 1998 میلادی، در حال حاضر به بیش از 420 حوزه افزایش یافته است و تعداد 5600 کارمند در بیش از یکصد کشور در این حوزه‌های مشغول فعالیت می‌باشند، البته می‌بایست به این نکته توجه داشت که ساختار سازمان بین‌المللی مهاجرت به طور کلی نامتمرکز می‌باشد. پروژه‌های فعال این سازمان از 686 پروژه در سال 1998 میلادی به بیش از 1770 پروژه تا سال 2008 میلادی افزایش یافته است. در سال 2008 میلادی، تعداد 16 مأموریت با عملکرد منطقه‌ای در دستورکار این سازمان قرار گرفته است. همچنین تعداد 7 مأموریت نیز با موضوع ویژه در فعالیتهای جاری این سازمان قرار دارد. هر فعالیت در سازمان بین‌المللی مهاجرت با یک کد پروژه خاص مشخص می‌گردد. هر پروژه به وسیله یک مدیر پروژه مدیریت می‌شود تا تضمین گردد که این پروژه‌ها به طرق مسئولانه، شفاف و کارا هدایت می‌شوند.
سازمان بین‌المللی مهاجرت به منظور رشد اثربخشی و کارآمدی، اقدام به انتقال مرکز فعالیت‌ها از محل‌های پرهزینه به محل‌های کم‌هزینه نموده است. مرکز اداری این سازمان واقع در مانیلا در حال حاضر حمایتهای جهانی را در حوزه‌های مالی، مدیریت منابع انسانی، تکنولوژی اطلاعات، امنیت کارکنان، بررسی پروژه و طرح دعاوی بهداشتی ارائه می‌نماید. ایجاد مرکز اداری اخیر در شهر مشهور پاناما در مسیر توسعه و گسترش روند تمرکززدایی سازمان بین‌المللی مهاجرت می‌باشد.
2-1-1. مبحث الف: اهداف سازمان بین‌المللی مهاجرت
این سازمان به منظور گسترش و مدیریت بر پدیده مهاجرت قانونی و منظم، از طریق ارائه خدمات و مشاوره به دولتها و مهاجران فعالیت می‌نماید و همسو با تلاش دولتها در جهت افزایش پتانسیل‌های مهاجرت از طریق برنامه‌های متعددی که با هدف استفاده از مهارتهای متقاضیان مهاجرت در پر کردن خلأ مشاغل استراتژیک در کشورهای مبدأ و مقصد است، یاری می‌رساند.78
ضمناً تلاش می‌نماید تا مشارکتهای بین‌المللی در موضوعات مرتبط با مهاجرت ترفیع یابد. همچنین در راستای تحقق و مساعدت راهکارهای عملی در مورد مسئله مهاجرت بسیار کوشش می‌نماید و به مهاجران محتاج، پناهندگان و آوارگان کمکهای بشردوستانه ارائه می‌نماید. اساسنامه سازمان بین‌المللی مهاجرت صریحاً ارتباط بین مهاجرت و توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، همچنین حق آزادی و جابجایی افراد را مورد شناسایی قرار داده است.79
سازمان بین‌المللی مهاجرت به این اصل متعهد می‌باشد که اقدام به مهاجرت قانونی و منظم می‌بایست برای شخص مهاجر، جامعه مهاجرفرست و مهاجرپذیر مزیتی به همراه داشته باشد. همچنین این سازمان به عنوان مهم‌ترین سازمان بین‌المللی در برخورد با پدیده مهاجرت با همکاری شرکای خود در جامعه بین‌المللی در حوزه‌های ذیل عمل می‌نماید.80
* همیاری در اجلاس‌های مرتبط با افزایش بهره‌وری از مدیریت مهاجرت81
* پیشبرد تفاهم در موضوعات مرتبط با مهاجرت
* پیشبرد توسعه اجتماعی و اقتصادی از طریق مهاجرت
* حمایت از تمامیت فردی و آسایش شخص مهاجر
2-1-2. مبحث ب: حوزه‌های فعالیت سازمان بین‌المللی مهاجرت
سازمان بین‌المللی مهاجرت در پنج حوزه گسترده مدیریت مهاجرت فعالیت می‌نماید که شامل تسهیل مهاجرت، تنظیم مهاجرت، مهاجرت اجباری، رویه‌های مهاجرت و پیشبرد حقوق بین‌الملل مهاجرت می‌باشند که به طور کلی این حوزه‌ها فعالیتهای منقطع این سازمان را شامل می‌گردد.82
* تسهیل مهاجرت
سازمان بین‌المللی مهاجرت مشاوره‌های رویه‌ای و فنی را درخصوص تنظیم کار موقت مهاجران و دیگر جابجایی‌های مهاجرتی به دولتها عرضه می‌دارد و برنامه‌هایی را تدارک می‌بیند تا به دولتها و مهاجران در انتخاب یا استخدام، زبان و موقعیت فرهنگی، خدمات کنسولی، آموزش، پذیرش، یکپارچه‌سازی و بازگشت مساعدت لازم رسانده شود.
این خدمات متناسب با هر برنامه، عرضه می‌گردد و شامل اطلاعات و اجرا، مصاحبه و تصویب و مراحل بعد از تصویب می‌باشد. سازمان بین‌الم
للی مهاجرت برای بیش از 15 میلیون نفر در سراسر جهان سنجش پزشکی مهاجرت به اجرا درآورده و به مهاجران مساعدتهای حمل و نقل و مسافرتی نیز عرضه می‌دارد.
* تنظیم مهاجرت
دولتها و جوامع علاقمندند که بدانند چه کسانی در پی حصول مجوز ورود به مرزهای آنها هستند تا بتوانند تدابیری اتخاذ کنند که اولاً مانع دستیابی افرادی گردد که مجاز به حصول به این مرزها نمی‌باشند و ثانیاً بتوانند تسهیلاتی را برای ورود افراد مستعد فراهم آورند. برای نیل به این دو مقصد سازمان بین‌المللی مهاجرت کمکهای فنی و آموزشی را درخصوص مدیریت مرزها برای مدیران دولتی مهاجرت، سیستم روادید، تنظیم ورود و اقامت را به صورت اطلاعات بیومتریک، عرضه می‌دارد.
جایگزینی مهاجرتهای نامتعارف به مهاجرتهای منظم برای تمامی دولتها سودمند می‌باشد و سازمان بین‌المللی مهاجرت می‌تواند برنامه‌های گسترده‌ای برای مقابله با حمل و نقل و قاچاق انسانها از جمله جلوگیری از وقوع و یاری به قربانیان ارائه نماید. همچنین سازمان بین‌المللی مهاجرت جهت تسهیل بازگشت آزادانه و استقرار مجدد آوارگان، پناهجویان و دیگر مهاجران با لحاظ نمودن احتیاجات و نگرانیهای جامعه مهاجرپذیر برنامه‌هایی را به اجرا در می‌آورد.
* مهاجرت اجباری
پناهندگان و تبعیدیها دو دسته متمایز از “افراد درحال جابجایی” هستند که شایسته توجه ویژه می‌باشند. سازمان بین‌المللی مهاجرت در زمینه یاری‌رسانی به پناهندگان در طی و پس از اتمام شرایط اضطراری، مانند شرایطی که در کوزوو و تیمور شرقی رخ داده بود، فعالیت می‌نماید. همچنین سازمان بین‌المللی مهاجرت هرساله اسکان مجدد هزاران پناهنده را که وضعیت استقرار این افراد در یک کشور جدیدالتأسیس تصویب شده باشد را تسهیل می‌نماید.
اغلب از سازمان بین‌المللی مهاجرت درخواست می‌گردد که برای افراد تبعیدی داخلی، مبارزان پیشین، قربانیان طرح تفکیک نژادی و جمعیتهای درحال انتقال یا افراد واقع در سرزمینهای در حال بازسازی، جهت حصول به شرایط مناسب مساعدت نماید. سازمان بین‌المللی مهاجرت دارای برنامه‌ها و متخصصین زبده در زمینه دعاوی پس از جنگ و مسائل مربوط به جبران خسارت می‌باشد.
* رویه‌های مهاجرت
تحقیق درخصوص علل مهاجرت، بررسی رویه‌های جدید در اقدام به مهاجرت، طرح روشهای عملی مناسب، اراده اطلاعات عمومی درخصوص روند مهاجرت و بازنگری چالشها و فرصتها از نقشهای کلیدی سازمان بین‌المللی مهاجرت می‌باشد.
تحقیقات و انتشارات سازمان بین‌المللی مهاجرت موجب افزایش درک موضوعات مرتبط با این پدیده، برای دولتهای مهاجرپذیر، مهاجرفرست، گذر مهاجرتی همچنین شخص مهاجران می‌گردد. گزارش دوسالانه مهاجرت در جهان که توسط سازمان بین‌المللی مهاجرت منتشر می‌گردد، بیانگر مرور کلی بر اکثر روندهای مهاجرت و موضوعات رویه‌ای در جهان می‌باشد.83
* پیشبرد حقوق بین‌الملل مهاجرت
سازمان بین‌المللی مهاجرت نقش خود را در حوزه حقوق بین‌الملل با تأکید ویژه بر تلفیق، انتشار، تفهیم اجرای این حقوق گسترش داده است. به طور گسترده این سازمان آموزشهای جامع و برنامه‌های گسترش استعدادها را برای دولتها و دیگر شرکای خود به عنوان بخشی از شبکه‌های مدیریت مهاجرت به اجرا درمی‌آورد. در تمام فعالیتهای اخیرالذکر توجه به حقوق و تعهدات مهاجران، بعد جنسیتی و لزوم بهداشت مهاجرت مبنا و بنیان اصلی می‌باشد، به ویژه مشاوره‌های منظم کشورها در برخورد با چالشهای معمول مهاجرت دارای اهمیت بسیاری شده است.
با حمایتهای اساسی سازمان بین‌المللی مهاجرت فرایند مشورتهای منطقه‌ای در قاره‌های آمریکا، اروپا،

Leave a Reply