تغییر در محیط بیرونی سازمان ها به خصوص بانک ها از قبیل رشد روزافزون علم و فن آوری، جهانی شدن، مقررات زدایی و ورود موسسات مالی جدید نیز، سبب شده تا صنعت بانکداری بسیار رقابتی شود. بانک ها به عنوان موسسات ادامه دهنده خدمات مالی به نظام مشتری محور[۵] و نه محصول محور[۶] روی آورده اند. نوآوری به عنوان استفاده از دانش برای ارایه یک محصول یا خدمت جدید که مورد تقاضای مشتریان است تعریف می شود. ( فکور، ۱۳۸۷، ص۳۹ ). لذا توجه به نوآوری سازمانی به عنوان یک شایستگی کلیدی متمایز سازمان در جهت تامین و تضمین مزیت رقابتی ضرورت پیدا نموده است ( عقیقی، ۱۳۸۵، ص۳). امروزه گرایش به کارآفرینی، یکی از استراتژی های جدید در سازمان ها محسوب می شود تا با تقویت نوآوری، ابتکار عمل و ریسک پذیری، شرایط ورود موثر بانک ها به فرآیند کارآفرینی فراهم شود. با وجود این، خدمات نظام بانکی کشور از تنوع، کیفیت و سرعت لازم برخوردار نیست و در فرآیند تجهیز منابع و تخصیص آن و نیز خدمات رسانی به مشتریان با ناکارآمدی مواجه است. برای برطرف کردن مسایل نظام بانکی، ایجاد بسترها و زمینه های مناسب برای افزایش کارآفرینی[۷] می تواند الگویی اثربخش برای دستیابی به نوآوری، ارائه محصولات جدید و در نهایت، بهبود کیفیت خدمات رسانی باشد. لذا این تحقیق متمرکز بر تبیین مزیت رقابتی پایدار در نظام بانکداری می باشد.
۱ـ ۲) بیان مساله
عصر حاضر با هیچ یک از اعصار گذشته قابل قیاس نیست.ویژگی غالب این عصر دانش مداری[۸] که شامل اطلاعات محوری[۹] و نرخ بالای تغییرات در عرصه های مختلف است. این واقعیتی است که فضای کسب و کار[۱۰] را در برگرفته است و بیانگر پیچیدگی روزافزون بازارهای جهانی[۱۱] و پویایی محیط فراروی شرکت ها و موسسات تولیدی و خدماتی است ( باقری ، ۱۳۹۱، ص۵ ).سازمان ها برای مصون ماندن از نیروهای محیطی[۱۲] و نیز سازگاری با الزامات رقابتی ، چاره ای جز کسب و استفاده از مزیت رقابتی[۱۳] ندارند. بنابراین مزیت رقابتی مساله ای است که باید تمام سازمان های فعال در عرصه بازار به آن توجه کنند. مزیت رقابتی عاملی است که یک سازمان با آن قادر است یک وضعیت دفاعی یا حمله ای در برابر رقبایش ایجاد کند و شامل قابلیت هایی[۱۴] می باشد که به یک سازمان امکان می دهد خودش را از رقبایش متمایز کند (Li et al,2006,p111 ).پورتر[۱۵] معتقد است مزیت رقابتی از طریق ایجاد ارزش برای مشتریان تحقق می یابد و ارزش نیز با ارایه کالا و خدمات متمایز[۱۶] از رقبا و بهای تمام شده [۱۷]کمتر تجلی می یابد .( باقری ، ۱۳۹۱،ص۵). بررسی وضعیت شرکت های ایران گویای آن است که پایین بودن مزیت رقابتی باعث عقب ماندن آن ها در محیط رقابتی شده که این مشکل روز به روز در حال گسترش است . با توجه به ساختار رقابتی در صنایع مختلف ، شرکت ها باید در پی آن بوده که با تقویت موضع رقابتی به طراحی استراتژی هایی که باعث به وجود آمدن مزیت رقابتی برایشان می شود بپردازند.تا اوایل دهه ۱۹۵۰ ، عامل اصلی عقب ماندگی و عدم مزیت کشورهای در حال توسعه را عمدتا کمبود سرمایه های مالی و فیزیکی می دانستند. در اقتصاد نوین ، تولید ثروت و رشد اقتصادی عمدتا از دارایی های نامشهود به خصوص سرمایه فکری [۱۸] سرچشمه می گیرد.بر همین اساس برای کشوری همچون ایران که در سند چشم انداز ۲۰ ساله خود قصد دارد گوی رقابت را در اقتصاد و تجارت از همسایگان خود برباید ، باید اقتصاد مبتنی بر دانش[۱۹] ، ابزاری راهبردی تلقی شود. یکی از فعالیت هایی که در جهت تحقق اقتصاد دانش محور باید صورت گیرد ، توجه به نظام بانکی کشور است .
از کاستی های نظام بانکی کشور ، ساختار دولتی و حجم عظیم آن است که سبب شده چنان که شاید و باید به شاخص های غیر مالی و در راس آن ها به سرمایه فکری توجهی صورت نگیرد.در بحث ساختاری ، کاهش تصدی دولت و کوچک کردن اندازه آن و در عین حال ارتقای نیروهای کیفی از اقداماتی است که می تواند در دستور کار قرار گیرد.هرچند گام هایی در حوزه ی کارآفرینی[۲۰] و قابلیت ها در بانکداری کشور برداشته شده است ، اما به نظر نمی رسد که این اقدامات از انسجام و ارتباط کافی برخوردار باشند. بنابراین بانک ها باید دارایی های خود را از نو طبقه بندی کنند.بانک ها باید درک کنند که چگونه سرمایه فکری می تواند اهداف راهبردی آن ها را محقق سازد.این امر مستلزم کمی کردن سهم سرمایه فکری در ارزش سازمان است. با توجه به تفاوت سطح نظام بانکی ایران در مقایسه با کشورهای توسعه یافته و نقصان شرایط رقابت بانکداری و هم چنین ، تازه تاسیس بودن بانک های خصوصی ، بهره گیری از سرمایه فکری و دانش روز ، عرصه گسترده ای است ( شجاعی ، ۱۳۸۸، ص۱۰۸).
با توجه به افزایش رقابت در صنعت بانکداری[۲۱] ، بانک ها برای باقی ماندن در صحنه رقابت نیاز دارند که براساس قابلیت ها به مشتریان خدمات متمایزی ارایه دهند . امروزه بانک ها ی پیشرو سعی می نمایند که از طریق کارآفرینی به بهترین نحو ممکن ، سودآوری خود را افزایش دهند. اما بسیاری از بانک ها از روش های کاربردی بازاریابی خدمات خود غافل شده اند ( عارف نژاد ، ۱۳۹۰، ). در کل در بازار کسب وکار امروزی تنها سازمان هایی می توانند در میدان رقابت باقی بمانند که خود را با این تغییرات همسو سازند . در این میان بانک ها به عنوان سازمان های ارایه دهنده خدمات مالی از این قاعده مستثنی نیستند. بانک ها به دو دلیل روش های نوین را جایگزین عملکردهای سنتی شعبه می کنند،اولا ایجاد و نگهداری شعبه به علت هزینه سربار بالایی که دارد.ثانیا، فن آوری و نوآوری[۲۲] نوعی تمایز و مزیت رقابتی برای بانک ها محسوب می شود ( فکور ، ۱۳۸۷ ، ص۳۵ ). لذا این تحقیق متمرکز بر تبیین مزیت رقابتی پایدار در نظام بانکداری در قالب یک مدل علی می باشد.
۱ـ ۳) اهمیت و ضرورت تحقیق
چالش اصلی مدیریت استراتژیک[۲۳] این بوده است که چرا بنگاه ها در محیط و بازار متفاوت از هم عمل می کنند. پاسخ اساسی به این سوال در واقع به مزیت رقابتی بنگاه مربوط می شود. مزیت رقابتی زمانی حاصل می شود که خریدار بیشترین ارزش ادراکی را نسبت به انتخاب های دیگر به دست آورد( سید جوادین و همکاران ،۱۳۸۸ ،ص۱).آن چه در دنیای امروز شرکت ها و سازمان ها را با دنیای چند دهه قبل آن ها متمایز می کند ، محیط ناپایدار و پیچیده ، رقابت فزاینده ، تغییرات و تحولات سریع ، پیشرفت های تکنولوژیکی ، توسعه روز افزون ارتباطات و مبادلات سریع اطلاعات است.هرچند منابع کهن مزیت رقابتی مانند ظرفیت های تولید ، آزمایشگاه ها ، دسترسی به منابع مالی ، کانال های توزیع یا صرفه مقیاس ، ضروری اند اما امروزه برای کامیابی در دنیای کسب و کار کافی نیست ( معصومی ، ۱۳۹۰،ص ۱۲۸ ). موضوع سرمایه فکری در سازمان های امروزی به یکی از موضوعات اساسی و محوری تبدیل گردیده و سازمان ها برای رسیدن به بهره وری[۲۴] بیشتر و حفظ و بقا خود بایستی به شناسایی و ارزیابی این سرمایه ها بپردازند ( رفیعی ، ۱۳۹۰ ، صص ۱۲۵-۱۲۳ ). تغییر در محیط بیرونی بانک ها از قبیل رشد روز افزون علم و فناوری ، جهانی شدن ، مقررات زدایی و ورود موسسات مالی جدید ، سبب شده تا صنعت بانکداری بسیار رقابتی شود. بانک ها به عنوان موسسات ادامه دهنده خدمات مالی باید به نظام مشتری محور[۲۵] و نه محصول محور[۲۶] روی آورند. نوآوری به عنوان استفاده از دانش برای ارائه یک محصول یا خدمت جدید که مورد تقاضای مشتریان است تعریف شده است ( فکور ، ۱۳۸۷، ص۳۹). لذا توجه به نوآوری سازمانی به عنوان یک شایستگی کلیدی متمایز سازمان در جهت تامین و تضمین مزیت رقابتی ضرورت دارد ( عقیقی ، ۱۳۸۵ ،ص۳). با افزایش سریع تحولات و گذر از جامعه سنتی به جامعه اطلاعاتی ، توجه به استراتژی های جدید برای استفاده بهینه از فرصت ها و ارزش های جدید ، نطام بانکی را بیش از پیش ملزم به تحول نموده است و امروزه گرایش به کارآفرینی ، یکی از استراتژی های جدید در سازمان ها محسوب می شود تا با تقویت نوآوری ، ابتکار عمل و ریسک پذیری[۲۷] ، شرایط ورود موثر بانک ها به فرآیند کارآفرینی فراهم شود. با وجود این ، خدمات نظام بانکی کشور از تنوع ، کیفیت و سرعت لازم برخوردار نیست و در فرآیند تجهیز منابع و تخصیص آن و نیز خدمات رسانی به مشتریان با ناکارآمدی مواجه است. برای برطرف کردن مسائل و چالش های نظام بانکی ، ایجاد بسترها و زمینه های مناسب برای افزایش گرایش به کارآفرینی می تواند الگویی اثربخش برای دستیابی به اهداف نوآوری ، ابتکار عمل و ارائه محصولات و فرآیندهای کاری جدید و در نهایت ، بهبود کیفیت خدمات رسانی محسوب شود ( عباس زاده ، ۱۳۹۰ ، ص۱۰).
۱-۴) سوال اصلی تحقیق
در این تحقیق با استفاده از مدل علی سعی در پاسخ به سوال اصلی تحقیق شده است. سوال اصلی تحقیق این است که چه عواملی با مزیت رقابتی پایدار در صنعت بانکداری مرتبط می باشند؟
۱ـ ۵) اهداف تحقیق
هدف اصلی این تحقیق تبیین مزیت رقابتی پایدار در بانک های استان گیلان می باشد. همچنین اهداف این تحقیق را می توان به دو صورت علمی و کاربردی طبقه بندی کرد که عبارتند از:
الف) اهداف علمی: در این راستا می توان اهداف علمی زیر را نام برد:
توصیف متغیرهای تحقیق شامل مزیت رقابتی، کارآفرینی، سرمایه فکری و قابلیت ها
تعیین ارتباط بین مدل ها در قالب یک مدل علی
آزمون مدل تحقیق
ب) اهداف کاربردی: از نتایج تحقیق مدیران بانک ها می توانند عوامل مرتبط با مزیت رقابتی را شناسایی کرده و برای طراحی راهکارهایی به منظور ایجاد مزیت رقابتی پایدار در برابر سایر رقبا بهره گیرند.
۱ـ ۶) چهارچوب نظری تحقیق
چهارچوب نظری ، بنیانی است که تمامی تحقیق بر آن استوار می شود. این چهارچوب ، شبکه ای است منطقی[۲۸] ، توصیفی[۲۹] و پرورده مشتمل بر روابط موجود میان متغیرهایی که در پی اجرای فرآیندهایی چون مصاحبه ، مشاهده و بررسی پیشینه شناسایی شده اند. چهارچوب نظری روابط میان متغیرها را روشن می کند.همانگونه که بررسی پیشینه مبنای چهارچوب نظری را تشکیل می دهد، یک چهارچوب خوب نیز در جای خود مبنای منطقی لازم برای تدوین فرضیه های[۳۰] آزمون پذیر را فراهم می آورد ( سکاران، ۱۳۸۵،ص۹۴ ). براساس شواهد و یافته های حاصل از بررسی ادبیات موضوعی ، این تحقیق براساس مدل های لی و هسیه [۳۱]، باتانی و الزوابی[۳۲] ، زرنلر و همکاران[۳۳] ، میچالسکی و همکاران[۳۴] طراحی شده است.
قابلیت بازاریابی
مزیت رقابتی پایدار
کارآفرینی
قابلیت نوآوری
شکل(۱-۱) مدل ارائه شده در تحقیق لی و هسیه
سرمایه فکری
سرمایه انسانی
سرمایه ساختاری
سرمایه مشتری
مزیت رقابتی پایدار
شکل (۱-۲) مدل ارائه شده در تحقیق باتانی و الزوابی
سرمایه فکری
سرمایه انسانی
سرمایه ساختاری
سرمایه مشتری
شکل(۱ـ۳) مدل ارائه شده در تحقیق مامر زرنلر و همکاران
خود کارایی
تشخیص فرصت ها
پشتکار
سرمایه انسانی
مهارت ها
کارآفرینی

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  fotka.ir  مراجعه نمایید.