Posted on

مریضی زایی این ویروس بیشترً از راه حمله به سلول های ایمنی صورت می گیرد. HIV مانند بقیه ویروس­ها انگل اجباری درون سلولیه و همانندسازی اون، به سلول میزبان بستگی داره. واسه ایجاد چرخه ی زندگی ویروس، آنزیم و پروتئین های خاصی لازمه. دو پروتئین اصلی در پوشش HIV هست: گلیکوپروتئین ۱۲۰ کیلو دالتونی (gp120) و گیلکوپروتئین ۴۱ کیلو دالتونی (gp41). ویروس با بهره گرفتن از gp41 به گیرنده ی CD4 سلول میزبان وصل می شه و با بهره گرفتن از آنزیم ترانس کریپتاز برعکس خود، رونوشتی از RNA خود رو به صورت DNA ایجاد می کنه. gp120 هم میل ترکیبی زیادی به گیرنده ی CD4 در سطح غشاء میزبان داره. گیرنده CD4 در سطح لنفوسیت های T-helper، مونوسیت­ها، ماکروفاژها، سلول های دندریتیک و لانگرهانس هست (کلی[۹] و کالیچمن[۱۰]، ۲۰۰۳؛ نقل از شادلو و همکاران،۱۳۹۲).

HIV از راه آلوده کردن سلول های لنفوسیت T که دارای گیرنده CD4 بوده و از راه فعال سازی سیستم ایمنی با ایجاد یه محیط سیتوکینی که ویروس از اون جهت افزایش خود استفاده می کنه، سیستم ایمنی رو سست می سازه. کاهش سلول های CD4 در خون محیطی، نشونه ی روشن عفونت پیشرفته ی HIVه. مشخصه ی عفونت HIV، مشکل ایمنی به وجود اومده توسط نقصان همیشگی و پیش رونده در تعداد و کارکرد لنفوسیت هاست. در مرحله ی،HIV عفونت اولیه، ویروس ها از محل ورود خود (مثلا سلول های لانگرهانس رکتوم یا واژن) به غدد لنفاوی اون ناحیه رفته و در اونجا افزایش می­پیدا کنن. با راه پیدا کردن ویروس به طحال و سیستم رتیکولوآندوتلیال، ویرمی و گسترش عفونت صورت می­گیرد. این مرحله در بعضی از افراد با نشونه هایی مثل مونونوکلئوز عفونی همراه س. جواب ایمنی در این مرحله به واسطه ی سلول های T- suppressor یا سلول های دارای گیرنده CD8 انجام می شه. در اول این سلول ها افزایش یافته و تلاش می کنن سلول های آلوده به ویروس رو از بین ببرن. هم اینکه با آزاد شدن سیتوکین­ها، ۶-۴ ماه بعد از ورود ویروس تا زمان ورود به مرحله­ی پایدار، بار ویروس کاهش واضحی داره. درزمان مراحل اولیه و زیاد عفونت و گذار به مرحله ی بعدی، ویروس می تونه در نقاطی مانند غدد لنفاوی به صورت نهفته بمونه و به افزایش خود ادامه بده (شادلو و همکاران، ۱۳۹۲).

۲-۲-۳ انتقال HIV

راه­های انتقال HIV شناخته شده و محدوده. این راه­ها عبارت ان از: تماس جنسی، تماس با خون و ترشحات و انتقال از مادر به کودک. خطر انتقال در این راه­ها، باهم برابر نیس.

۲-۲-۳-۱ انتقال از راه تماس جنسی

شایع ترین راه انتقال HIV در جهان، انتقال از راه تماس جنسیه. بیشتر از ۷۰ درصد کل موارد آلودگی به ویروس HIV در دنیا از این روش بوده (سازمان بهداشت جهانی[۱۱]، ۲۰۰۷).

کلا، عوامل زیر خطر انتقال تو یه تماس جنسی رو بالاتر می برند:

– دفعات تماس و یا تعداد شرکای جنسی: هر قدر تعداد شرکای جنسی و یا دفعات تماس جنسی مواظبت نشده (بدون به کار گیری کاندوم) زیاد شه، احتمال دچار شدن بیشتر می شه. در جوامعی که گسترش HIV در اون ها بالاتره، احتمال انتقال ویروس به طور قطع بالاتر میشه. تماس جنسی با تن­فروشان خطر بالاتری داره.

– مرحله­ی مریضی در بدن فرد آلوده: هرچه اندازه ویروس در بدن فرد گرفتار بیشتر باشه، احتمال انتقال بالاتر میشه. این اندازه در مرحله­ی عفونت فاز زیاد (دو تا چهار هفته پس از ورود ویروس به بدن) و در مرحله ی پیشرفته ی مریضی، در بالاترین اندازه خود قرار داره.

– سالم نبودن مخاط در بین تماس جنسی: تماس با خون علاوه بر ترشحات جنسی و یا نبود سلامت مخاطات، احتمال انتقال رو افزایش می دهد. دچار شدن به یه مریضی آمیزشی درمان نشده (با یا بدون وجود زخم) خطر انتقال رو افزایش می دهد. در تماس های جنسی مثل تجاوز جنسی یا تماس جنسی با دختران قبل از بلوغ، احتمال تروماتیزه شدن قربونی بیشتر بوده و در نتیجه خطر انتقال بیشتر میشه. ایجاد تماس جنسی در زمان قاعدگی می تونه خطر بیشتری به همراه داشته باشه.

– محل آناتومیک تماس جنسی: کلیه­ی تماس های جنسی مواظبت نشده توأم با دخول، احتمال انتقال دارن. بیش ترین خطر در بین تماس از راه مقعد اتفاق می افتد؛ چون به دلیل وجود اسفنکتر، احتمال خراشیدگی و خون­ریزی و هم مدت زمان باقی موندن ترشحات آلوده در تماس با مخاط فرد پذیرای مقاربت مقعدی، بیشتره. هم اینکه، به دلیل غنی بودن بافت رکتوم از لنفوسیت، احتمال این که ویروس با گیرنده CD4 تماس یابد و در بدن مستقر شه بیشتره. کمترین اندازه خطر مربوط به تماس جنسی از راه دهانه.

– جنسیت: زنان هنگام تماس جنسی با عواملی مثل احتمال تروماتیزه شدن بیشتر، سطح مخاطی در برابر تماس وسیع تر و مدت طولانی­تر تماس با ترشحات آلوده مواجه­ان؛ در نتیجه احتمال انتقال از مرد گرفتار به زن سالم بیشتر از احتمال انتقال از زن گرفتار به مرد سالمه. اندازه این فرق در منابع جور واجور بین سه تا ۲۰ برابر گفته شده. وابستگی­های اقتصادی و کمبود آگاهی و مهارت گفتگو باعث می شه زنان نتونن تماس جنسی مواظبت نشده رو قبول نکنن (شادلو و همکاران، ۱۳۹۲).

اقتصادی

۲-۲-۳-۲ انتقال از راه تماس با خون و ترشحات

رد و بدل کردن خون می تونه باعث انتقال آلودگی شه. این می تونه در جریان تزریق خون و فرآورده ­های خونی، به کار گیری سرنگ و سوزن مشترک و تماس های تصادفی با وسیله تیز و برنده که توانایی نفوذ از سطح پوستی مخاطی دارن، صورت پذیرد. در صورت تزریق یه واحد خون آلوده احتمال آلودگی ۹۰ تا ۱۰۰ درصد میشه. به کار گیری سوزن و سرنگ مشترک در بین معتادان تزریقی، دومین راه انتشار HIV در دنیا و به خصوص در آسیا، اروپای شرقی و آمریکای جنوبیه. در ایران این روش شایع­ترین راه انتشار ویروس HIVه. دفعات به کار گیری یه سوزن، دفعات تزریق، تعداد آدمایی که از یه وسیله مشترک واسه تزریق استفاده می­ کنن و گسترش HIV در جامعه از جمله عوامل تأثیرگذار در انتقال هستن (آنتونی[۱۲]، فکی[۱۳] و کلیفورد[۱۴]، ۲۰۰۱؛ نقل از شادلو و همکاران).

معتاد

۲-۲-۳-۳ انتقال از مادر به کودک

انتقال HIV از مادر به بچه یکی دیگه از راه های انتقال بیماریه که می تونه در بین بارداری، موقع زایمان و زمان شیردهی اتفاق بیفته. احتمال انتقال از مادر به کودک در آفریقا ۳۰ تا ۴۰ درصد و در اروپا و آمریکای شمالی ۱۵ تا ۲۰ درصده. آمار سرایت در همه­جا برابر نیس. در کشورای پیشرفت نیافته این رقم بالاتر و در کشورای پیشرفت یافته پایین تره. به نظر می رسد تماس نوزاد با خون مادر به هنگام وضع حمل بیشتر ین نقش رو داشته باشه. خطر انتقال از مادرانی که بار ویروسی بالاتری دارن یعنی در مرحله­ی عفونت زیاد و یا در مرحله­ی پیشرفته­ی مریضی به سر می برند، بیشتره. هم اینکه شرایطی مثل کوریوآمنیونیت، زایمان زودرس، تأخیر در زایمان، کمبود ویتامین A، سن بالای مادر، مصرف دخانیات و بقیه مواد مخدر موجب افزایش احتمال انتقال مریضی به نوزاد می­شن. بیشتر از ۹۰ درصد تموم موارد انتقال درزمان دو ماه آخر بارداری اتفاق می افتد (شادلو و همکاران، ۱۳۹۲).
نوزاد

باید به خاطر داشت که HIV از راه های این روش­ها منتقل نمی شه: دست دادن، بغل کردن یا بوسیدن فرد گرفتار، نشستن کنار فرد گرفتار در محیط های عمومی مثل مدرسه یا محل کار، خوردن و نوشیدن و یا به کار گیری ظروف مشترک، به کار گیری تلفن عمومی، تماس پوست سالم با مایعات و ترشحات بدن، به کار گیری توالت، حموم و استخر شنای عمومی و گزش حشرات.

۲-۲-۴ سیر طبیعی عفونت:

با اینکه سیر عفونت HIV در میان بیماران ممکنه متغیر باشه، اما الگوی شایعی در بیماران دیده می شه. نمودار ۱ سیر طبیعی این عفونت رو نشون می دهد. عفونت اولیه با HIV به ایجاد یه جواب ایمنی سلولی و هومورال نسبت به ویروس می انجامد که با یه دوره ی طولانی پنهون شدگی (متوسط ۱۰ سال) همراه بوده و مریض طی اون معمولاً بی علامته. از نظر اندازه پیشرفت مریضی آدما به سه دسته­ی با پیشرفت سریع، با پیشرفت معمولی و بدون پیشرفت به مدت طولانی تقسیم می شن. گروه پیشرفت سریع ۵ تا ۱۰ درصد از موارد رو تشکیل داده و در این افراد مرحله­ی بالینی ایدز در عرض ۲-۳ سال بعد از عفونت بروز می کنه. گروه با پیشرفت معمولی اکثریت موارد رو تشکیل داده و در واقع سیر عادی عفونت HIV به این صورته. بیماران این گروه درزمان ۸ الی ۱۵ سال وارد مرحله ی ایدز می­شن. عده ی معدودی از بیماران با وجود گذشت بیشتر از یه دهه از عفونت اولیه، بازم سطح CD4 پایداری دارن. به این عده که حدود پنج درصد از موارد رو تشکیل می­ بدن، گروه بدون پیشرفت به مدت طولانی گفته می شه (شادلو و همکاران، ۱۳۹۲).

۲-۲-۵ سندرم زیاد HIV

در ۵۰ تا ۷۰ درصد از بیماران گرفتار به HIV، حدود سه تا شش هفته بعد از تماس با ویروس، یه سندرم مثل مونونوکلئوز ایجاد می شه. این دوره با ویرمی شدید همراه س و طی یک تا سه هفته جواب ایمنی به ویروس ایجاد می شه. با اینکه ایمنی خاص ی ویروس HIV که طی این دوره ایجاد می شه، با کم شدن ویرمی همراه س، ولی نمی­تونه به ریشه کنی کامل ویروس برسه. هرچند گروه قابل توجهی از بیماران سندرم زیاد ویروسی رو تجربه نمی کنن، ولی حوادث فوق در بیشتر بیماران رخ می دهد (شادلو و همکاران، ۱۳۹۲). شکل ۱ روند این تغییرات رو نشون می دهد.

۲-۲-۶ دوره­ی بدون علامت (پنهون شدگی)

پس از عفونت اولیه، پیدایش ایمنی مختص HIV و توقف ظاهری افزایش ویروس، بیشتر بیماران یه دوره ی نهفته رو تجربه می­ کنن که سال ها طول می­کشد. کلمه­ی«نهفته» گمراه کننده س، چون که طی این دوره هم، سیستم ایمنی کم کم در حال تخریبه. افزایش ویروس در بخش­های لنفوئید همراه با طیفی از وقایع ایمنی که مستقیما و غیرمستقیم به وسیله ویروس ایجاد می شه، منتهی به کاهش سلول های CD4 می شه. تخریب ایمنی ً با سطح بالای ویروس در خون همراه نیس (بیان­زاده، بیرشک، متقی­پور و بوالهری، ۱۳۸۴).

۲-۲-۷ مریضی رو بالینی

تخریب پیش رونده ی سیستم ایمنی که در بیشتر بیماران رخ می­دهد، آخرسر به مریضی رو بالینی و یا ایدز با علائم و نشونه های عفونت های فرصت طلب یا بدخیمی می انجامد. از سال ۱۹۹۶ با معرفی مهارکننده های پروتئین سازی در درمان ضدرتروویروسی، سیر عفونت HIV از ان رو به اون رو شده. بررسی های زیاد نشون داده ان که در فاصله ی وقتی سال های ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۰ در ایالات متحده آمریکا، مرگ به وجود اومده توسط ایدز، عفونت های فرصت طلب و بستری به وجود اومده توسط اون ۲۰ تا ۶۰ درصد کم شده (بیان­زاده، بیرشک، متقی­پور و بوالهری، ۱۳۸۴).

۲-۲-۸ وضعیت HIV/AIDS در جهان

AIDS چهارمین دلیل مرگ در سراسر دنیاس. براساس گزارش UNAIDS در سال ۲۰۱۰، حدود ۳۴ میلیون نفر در جهان با این ویروس زندگی می کنن. سالیانه در سراسر دنیا، حدود دو میلیون نفر به دلیل ایدز و مریضی های مربوط به اون می میرن. با وجودی که اندازه بروز سالیانه ی موارد جدید عفونت HIV در حال کاهشه، اما گسترش این مریضی به دلیل کاهش مرگ ومیر به وجود اومده توسط اون (با در نظر گرفتن دسترسی بیشتر بیماران به درمان های ضد ویروسی) در حال زیاد شدنه. ۵۰ درصد از جمعیت بالغ گرفتار به HIV رو زنان تشکیل میدن (شادلو و همکاران، ۱۳۹۲)

براساس گزارش UNAIDS در سال ۲۰۱۰، حدود ۴/۳ میلیون کودک در جهان، با HIV/AIDS زندگی می کنن. افزایش دسترسی به خدمات پیشگیری از انتقال مادر به بچه، منتهی به کاهش موارد جدید ابتلای نوزادان به این عفونت شده. با این وجود براساس همین گزارش، در سال ۲۰۱۰، حدود ۳۹۰ هزار مورد جدید دچار شدن به این عفونت در کودکان شناسایی شده. روش اصلی انتقال HIV در سراسر جهان، رابطه جنسی با جنس مخالف بوده؛ هرچند این الگو از کشوری به کشور دیگه فرق داره (شادلو و همکاران، ۱۳۹۲).

۲-۲-۹ وضعیت همه گیر HIV/AIDS در ایران

براساس گزارش سال ۲۰۱۲ پیشرفت کنترل ایدز در مورد پایش اعلامیه ی تعهد مصوب اجلاس خاص­ی مجمع عمومی سازمان ملل متحد در مورد ی HIV/AIDS، اولین مورد دچار شدن به HIV در ایران در سال ۱۳۶۵ گزارش شد. از اون پس تا سال ۱۳۷۴ در گزارش های سالیانه، موارد شناخته شده افزایش کم و کم کم داشت. در سال ۱۳۷۵ با شناسایی همه گیری در بعضی از زندان های کشور، موارد شناخته شده به یه باره افزایش خیره کننده یافت و این سیر صعودی تا سال ۱۳۸۳ ادامه پیدا کرد. در اون سال کل موارد شناخته شده درزمان یه سال به بیشترین حد رسید و بعد با شیبی ملایم روندی کاهشی داشته. با در نظر گرفتن این­که تخمین تعداد مبتلایان نشون دهنده افزایش آنانه، روند کاهشی تعداد موارد شناسایی شده، ممکنه به وجود اومده توسط کاهش قدرت سیستم شناسایی مبتلایان باشه. احتمال داره دلیل اصلی این پدیده، مثبت شدن افرادیه که در کل کشور کمتر در دسترس سیستم­های شناسایی مبتلایان هستن. براساس آمار سیستم ثبت موارد شناسایی شده که در این گزارش درج شده تا نیمه سال ۱۳۹۰ همه با همً ۲۳۴۹۷ نفر افراد گرفتار به HIV/AIDS در کشور شناسایی شده ­ان که ۳/۹۱ درصد اون ها رو مردان و ۷/۸ درصد اون ها رو زنان تشکیل می داده ان. تا اون زمان ۳۱۶۸ نفر از افراد شناسایی شده گرفتار به ایدز شده و ۴۴۱۹ نفر از افراد گرفتار فوت کرده بودن. ۴/۴۶ درصد از مبتلایان به HIV در گروه سنی ۳۴-۲۵ سال قرار داشتن که بالاترین نسبت در بین این گروه­های سنی رو به خود اختصاص می دادن. در ایران هم مثل بقیه کشورها، موارد شناسایی شده فقط بخشی از کل موارد مبتلایانه. تعداد کل مبتلایان ۹۳۲۵۰ نفر برآورد شده. براساس این گزارش، روش های انتقال موارد شناسایی شده به توضیح زیر بوده: مصرف تزریقی مواد ۱/۶۶ درصد، انتقال جنسی ۸/۲۰ درصد و انتقال از مادر گرفتار به کودک ۵/۲ درصد. در ۶/۱۰ درصد از موارد شناسایی شده در این سال راه انتقال نامشخص بوده و هیچ مورد جدید دچار شدن از راه خون و فرآورده های خونی گزارش نشده بود. این گزارش میگفت که گسترش HIV در ایران در جمعیت عمومی هنوز پایین بوده، اما گسترش HIV در مصرف کنندگان تزریقی مواد حدود ۱۵ درصد بوده؛ پس می توان نتیجه گرفت که گسترش HIV در این زیرگروه جمعیتی از حد پنج درصد گذشته و همه­گیری HIV در ایران در مرحله ی متمرکز همه گیری قرار داره. طی دهه­ی گذشته، اقدامات موفقی واسه کنترل همه گیری در مصرف کنندگان تزریقی مواد اعمال شده و منتهی به کاهش شیب رشد همه گیری در این گروه جمعیتی شده، با این وجود هنوز کلی­ترین عامل گسترش همه­گیری در ایران مصرف تزریقی مواده، چون که تزریق با وسایل مشترک به صفر نرسیده (شادلو و همکاران، ۱۳۹۲).

در سال­های گذشته دلایلی مبنی بر گسترش بالای HIV در گروه­های مصرف کننده ی غیر تزریقی مواد در ایران منتشر شده. یافته های مطالعه مرور سیستماتیک امین اسماعیلی و همکاران که در سال ۲۰۱۲ منتشرشده، نشون داده که گسترش عفونت با این ویروس در مطالعاتی که قبل از سال ۲۰۰۵ انجام شده بودن، ۶/۱ درصد بوده و این رقم واسه تحقیقات انجام شده بعد از سال ۲۰۰۵ به ۴/۵ درصد رسیده. با اینکه تا الان مصرف کنندگان غیر تزریقی مواد، به عنوان «افراد در برابر بیش ترین خطر دچار شدن» در نظر گرفته نشده بودن، ولی به نظر می رسد ایران با اپیدمی متمرکز در این گروه خاص جمعیتی هم روبرو شده و قرار دادن این گروه، به عنوان گروه جمعیتی آسیب پذیر در برنامه های پیشگیری از HIV منطقی به نظر می رسد (امین اسماعیلی و همکاران، ۲۰۱۲).

در چند سال گذشته نشونه­هایی نشون دهنده افزایش نقش انتقال جنسی HIV در ایران رخ داده. سهم موارد شناسایی شده ی دچار شدن از راه انتقال جنسی، دائم در سال های ۱۳۶۵ تا ۱۳۸۹ افزایش یافته و گسترش HIV در زنان تن فروش به ۵/۴ درصد رسیده. بیشتر زنان تن­فروش از کاندوم استفاده نمی کنن، تعدد روابط جنسی در مصرف کنندگان تزریقی هم چیزی رایج بوده و بیشتر بدون به کار گیری کاندوم صورت می گیرد. علاوه بر این، نشونه هایی از اتفاق روابط جنسی پرخطر در جوانان هم مشاهده می شه. هم اینکه در چند سال گذشته نشونه هایی رو از افزایش گسترش مصرف ترکیبات متاآمفتامینی و افزایش رفتارای جنسی پرخطر بعد از مصرف این ترکیبات هم موجب نگرانی­های جدی شده. به خاطر همین واسه کنترل همه گیری، ارائه دخالت هایی که باعث کاهش روابط جنسی پرخطر گردند، نیاز به نظر می رسد (شادلو و همکاران، ۱۳۹۲).

در چند سال گذشته تعداد زنان گرفتار به HIV هم در ایران زیاد شده. با افزایش تعداد مادران باردار گرفتار به HIV، بر تعداد کودکان گرفتار هم در چند سال گذشته اضافه شده. هر چند هنوز تعداد کودکان گرفتار کمه، ولی در صورت نبود گسترش مداخلات مؤثر پیشگیری، انتقال از مادر به کودک می تونه مشکل­زا شه. انتقال HIV در ایران از راه انتقال خون، به طور کامل کنترل شده و لازمه اقدامات کنترلی باقوت بیشتر و بهره گیری از روزآمدترین امکانات ادامه یابد (رحیمیان بوگر، ۱۳۸۸).

۲-۲-۱۰ درمان بالینی

پزشکانی که با بیماران گرفتار به HIV سر و کار دارن، باید از اطلاعات به روز در مورد درمان این بیماران بهره مند باشن. مراقبت و پیگیری این بیماران شامل معاینه ی بالینی، پایش سیستم ایمنی، درمان ضد ویروسی، پیشگیری از عفونت های فرصت طلب، درمان مشکلات نورولوژیک و روان پزشکی، درمان عفونت های همزمان از جمله سل، هپاتیت B و C، تنظیم خونواده و مراقبت های کلی بهداشتی می باشه (دتلز و همکاران، ۱۹۹۸؛ نقل از شادلو و همکاران، ۱۳۹۲).

مشکلات

۲-۲-۱۱ شکل های جور واجور مشاوره HIV

۲-۲-۱۱-۱ مشاوره ی پیشگیری از عفونت HIV

در این روش، مشاور به مراجع واسه شناسایی و کاهش رفتارای پرخطر کمک می کنه. مشاور می تونه از راهبُرده های متنوعی استفاده کنه. این راهبردها می تونن ساده و فقطً شامل ارائه­ اطلاعات بوده و یا این که پیچیده­تر بوده و روش های درمانی بر اساس دلایل رو شامل شن، مانند مصاحبه ی انگیزشی، روش های حل مسئله، روان درمانی های کوتاه مدت بین فردی و درمان شناختی رفتاری. مشاوره ی پیشگیری در جلسات مشاوره ی قبل از آزمایش و پس از آزمایش و هم در طول مدت مریضی به کار می­رود. مشاوران می­باید دائم رقابت هایی رو که بیماران واسه موندگاری تغییر رفتار با اون مواجه هستن، آزمایش کرده و راهبردهای عملی واسه این رقابت ها پیشنهاد کنن. مثلا، در مورد بیماران دچار وابستگی به مواد، راهبردهای کاهش آسیب و درمان نگه دارنده واسه وابستگی، می تونه پیشنهاد شه (شادلو و همکاران، ۱۳۹۲).

۲-۲-۱۱-۲ مشاوره­ی قبل از آزمایش

مشاوره ی قبل از آزمایش، یه مشاوره ی پنهونی بوده که به فرد امکان انتخاب آگاهانه در مورد انجام آزمایش HIV رو می دهد. براساس دستورالعمل سازمان جهانی بهداشت، این تصمیم باید به طور کاملً به فرد واگذار شه و هیچ اجباری در کار نباشه. واسه این انتخاب آگاهانه، فرد باید فواید و نتیجه انجام آزمایش رو بدونه. مشاور از فرد در مقابل مشکلات بالقوه­ی روان شناختی، قانونی و بهداشتی رو شدن وضعیت ابتلای ایشون پشتیبانی می کنه. مشاور هم اینکه، ظرفیت فرد واسه مقابله با نتیجه ی مثبت احتمالی رو آزمایش کرده، اطلاعاتی در مورد HIV ارائه کرده و واسه کاهش خطر انتقال وارد مشاوره ی پیشگیرانه می شه. درحالی که مشاوره ی فردی روش استاندارد واسه مراجعینه، مدل­های جانشین مانند جلسات واسه زن و شوهر و مشاوره ی گروهی هم واسه مشاوره ی قبل از آزمایش وجود دارن (شادلو و همکاران، ۱۳۹۲).

۲-۲-۱۱-۳ مشاوره بعد از آزمایش

در این نوع مشاوره، مشاور باید اطمینان حاصل کنه که مراجع معنی نتیجه ی آزمایش خود (چه مثبت و چه منفی) رو درک کرده. در موارد دچار شدن، مشاوره ی پس از آزمایش به فرد واسه سازگاری با زندگی همراه با عفونت HIV کمک می کنه.

خودکشی فرد گرفتار، یه رقابت کلی واسه مشاوران حساب می شه. در افراد گرفتار به HIV، احتمال مبادرت به خودکشی طی دو دوره افزایش می یابد: به صورت تکانشی وقتی که فرد واسه اولین بار تشخیص داده می شه؛ و دیگه در اواخر سیر مریضی که اثرات عفونت بر سیستم اعصاب مرکزی ظاهر گشته، فرد توانایی کسب درآمد رو از دست داده و احساس می کنه که باری بر دوش خونواده شده. مشاوران باید خطر خودکشی رو در سیر مریضی آزمایش کرده و بتونن مثل این افکار رو مدیریت کنن.

در مواردی که نتیجه ی آزمایش فرد منفی می شه، فرد باید معنی دوره ی پنهون شدگی رو به طور کامل درک کرده باشه و به ایشون پیشنهاد شه در صورت انجام رفتار پرخطر، بازم در خطر دچار شدن به این مریضی بوده و باید واسه انجام آزمایش دوباره مراجعه کنه. هم در جلسه ی مشاوره ی قبل از آزمایش و هم در جلسه ی مشاوره ی پس از اون، راهبُرد­های تغییر رفتار واسه کاهش رفتارای پرخطر می باید مورد استفاده قرار گیرند.

مشاوره ی پس از آزمایش معمولاً به وسیله فردی که مشاوره ی قبل از آزمایش رو ارائه کرده، انجام می شه. در مواردی که فرد بدون اطلاع و رضایت مورد آزمایش قرار گرفته، مشاور ممکنه با خشم مریض که به ایشون منحرف کردن شده، مواجه شه (شادلو و همکاران، ۱۳۹۲).

۲-۲-۱۱-۴ مشاوره ی دائمی واسه افراد دچار HIV

وجود طولانی و پیش رونده ی عفونت HIV موجب می شه فرد گرفتار، بستگان و آشنایان ایشون، با مشکلات روان شناختی جورواجور و متغیری مواجه شن. خیلی از این افراد قبل از دچار شدن به HIV، مشکلات روان شناختی زیادی داشته ان. دچار شدن به HIV، موجب فعال سازی دوباره مشکلات حل نشده ی قبلی، مانند تمایل به رابطه با جنس موافق، مشکلات مربوط به حوادث تروماتیک، مانند تجاوز جنسی و یا مشکلات حل نشده در روابط بین فردی می شه. در مراحل پیشرفته تر ممکنه فرد نیاز به برگشت به مراکز بهزیستی، آماده کردن وصیت نامه و یا پیدا کردن مراکز جانشین واسه مراقبت از بچه خود داشته باشه (شادلو و همکاران، ۱۳۹۲).

۲-۲-۱۱-۵ مشاوره واسه تعهد به درمان

دریافت دارو، مریض رو با مشکلات روان شناختی، فیزیکی و عملی زیادی رو به رو می کنه. نبود تعهد به درمان، مانعی در برابر سرکوب موفق ویروس به وسیله دارو میشه. مشاوره واسه تعهد به درمان، علم مریض در مورد مریضی، دارو و مشکلات درمان رو ارتقا بخشیده و به مریض کمک می کنه تا دیدگاه مثبتی پیدا کنه و باور کنه که می تونه در روند بهبود خود اثر داشته باشه (شادلو و همکاران، ۱۳۹۲).

۲-۲-۱۲ سلامت روان و عفونت HIV

مشکلات روانی، شکل های جور واجور اضطراب ها و روان پریشی ها، اعتیاد و عفونت HIV رابطه نزدیکی با همدیگه داشته و عوامل خطرناک مشترکی مانند بی­خانمانی، فقر، بی­مبالاتی جنسی، خشونت و نتیجه های مشترکی چون انگ و بی عدالتی دارن. در مقایسه با جمعیت عمومی، مشکلات روانی در افراد گرفتار به عفونت با ویروس HIV به طور شایع تری دیده می شه. براساس مرور منابع غیر ایرونی، بیشتر از ۵۰ درصد بیماران HIV/AIDS دست کم یه مشکل روانی همراه هم دارن (بایر و پاهریا، ۲۰۰۸؛ نقل از شادلو و همکاران).

مطالعه ای در ایران که به بررسی وضعیت روانی بیماران گرفتار به HIV مثبت مراجعه کننده به یه مرکز مشاوره ی مریضی های رفتاری پرداخته، مشکلات وابسته به مواد رو در ۹۳ درصد، مشکلات خلقی رو در ۴۳ درصد و مشکلات اضطرابی رو در ۱۹ درصد مبتلایان به HIV گزارش کرده. یافته های تحقیقی که بر مراجعین مرکز مشاوره ی مریضی های رفتاری بیمارستان امام خمینی در سال ۸۶-۱۳۸۵ انجام شد، نشون داد که ۴۲ درصد از بیماران گرفتار به HIV مثبت، براساس پرسشنامه بک افسردگی شدید داشته ان. بعضی از این مشکلات قبل از دچار شدن به این عفونت وجود دارن و فرد رو در خطر دچار شدن به اون قرار میدن، درحالی که بعضی از مشکلات روانی مستقیما و یا غیرمستقیم نتیجه HIV/AIDS می باشن؛ پس می توان رابطه دوطرفه مشکلات روانی با HIV/AIDS رو در سه دسته ی زیر توضیح داد (شادلو و همکاران، ۱۳۹۲):

دسته ی اول: بعضی از مریضی های روانی افراد رو در خطر بیشتری واسه دچار شدن یا انتقال HIV/AIDS قرار میدن. سه گروه از این مریضی ها شامل مشکلات مصرف مواد، مشکلات خلقی شامل افسردگی و مشکل دوقطبی و مشکلات روانی مزمنه. مثلا مصرف کنندگان تزریقی مواد که تزریق مشترک دارن یا از وسایل مشترکی واسه تزریق استفاده می کنن، در خطر بالاتری واسه دچار شدن یا انتقال این عفونت هستن، ولی حتی آدمایی که از راه تزریق واسه مصرف استفاده نمی کنن هم، به دلیل تماس جنسی غیر ایمن، وقتی که تحت اثر موادی مثل محرک ها و الکل هستن و یا وقتی از رابطه ی جنسی واسه به دست آوردن پول یا مواد استفاده می کنن، در خطر هستن. به عنوان مثالی دیگه، افراد گرفتار به مشکل عاشقی کنترل لازم واسه کنترل رفتارای پرخطر لذت بخش رو ندارن و یا افراد گرفتار به مشکلات طولانی روانی و عقب ماندگی ذهنی به دلیل شرایط زندگی و بی خانمانی ممکنه در برابر سوءاستفاده ی جسمی و جنسی قرار بگیرن.

دسته ی دوم: عفونت HIV به دلیل فشار روانی شدیدی که بر فرد وارد می کنه، می تونه فرد رو در برابر دچار شدن به مشکلات روانی بذاره. فشار روانی های مختلفی مثل مشکلات جاری همراه با مصرف مواد، اطلاع پیدا کردن از وضعیت آزمایش HIV، فشار روانی باخبر کردن افراد خونواده و دوستان از وضعیت عفونت، بی معنا شدن زندگی، نبود هدف و لذت در زندگی، شروع درمان ضدرتروویروس، زمان هایی که قصد ترک مواد رو داره و باید علائم ترک رو تحمل کنه، بروز هرگونه مریضی طبی همراه، باخبر شدن از هرگونه پیشرفت سیر مریضی مثلا افت اندازه CD4 و یا افزایش بار ویروس در بدن، نیاز به بستری مخصوصا در اولین بستری، مرگ یکی از افراد مهم در زندگی، ایجاد اضطراب مرگ در خود، تشخیص قرار گرفتن مریضی ایدز، تغییرات مهم در زندگی مانند از دست دادن شغل، شکست تو یه رابطه ی عاطفی و یا نقل مکان کردن به محل جدید و وقتی که مشخص می شه فرد مدت زیادی زنده نمی موند و باید تصمیمات مهمی در آخر عمرش بگیره، از جمله فشار روانی هایی هستن که فرد ناگزیر، در سیر مریضی با اونو به رو می شه.

دسته ی سوم: عفونت با HIV/AIDS و یا درمان های ضد ویروسی ممکنه سیستم عصبی رو تحت اثر بذارن و تظاهرات روان پزشکی ایجاد کنن و یا مریضی های زمینه ای روان پزشکی فرد رو شدید شدن کنن. با اینکه مشکلات روان پزشکی به طور شایع­تری در افراد گرفتار به عفونت HIV دیده می شه و به دلیلای زیادی تعامل دوطرفه ای بین این دو موضوع هست، ولی متأسفانه رابطه HIV/AIDS و مریضی ها و مشکلات روان پزشکی بالاتر از آسون کردن دو طرفه ی بروز اون هاست. شاید مهم ترین وجه عملی این رابطه، تداخل در روند پذیرش درمان ضدرتروویروسی باشه. نبود پذیرش درمان مشکل شایعی در بیماران HIV مثبته و بیشتر از ۷۰ درصد بیماران تحت درمان ART دوزهای درمانی خود رو از قلم می اندازند و مصرف نمی کنن (شادلو و همکاران، ۱۳۹۲).

نگهداری از یه مریض گرفتار به HIV/AIDS، مراقبین و افراد خونواده ی ایشون رو متحمل فشار روانی طاقت فرسایی می کنه که می تونه به زنجیره ای از مشکلات روان شناختی و رنج قابل توجه و یا افت کارکرد اونا منجر شه و از این روش هم بر پذیرش درمان و پشتیبانی از مریض واسه ادامه ی مراقبت اثر بزاره؛ پس می توان گفت، پشتیبانی های روانی اجتماعی، مداخلات روان شناختی و روان پزشکی می بایست به عنوان جزء لاینفک برنامه های درمان و مراقبت از بیماران گرفتار به عفونت HIV مثبت حساب گردند. در هر صورت، ابتلای به مشکلات روان پزشکی که در بیشتر از نصف مبتلایان به HIV مثبت هست، نباید موجب شه که این افراد، از دریافت درمان و مراقبت لازم واسه عفونت HIV، محروم گردند (رحیمیان بوگر، ۱۳۸۸). این مشکلات یعنی:

۲-۲-۱۲-۱ افسردگی

افسردگی شایع ترین مشکل روان پزشکی در بیماران گرفتار به HIV مثبت حساب می شه و گسترش افسردگی در این بیماران دست کم دو برابر جمعیت عمومی گزارش شده. در صورت هم بودی این مشکل با مشکلات مصرف مواد، گسترش اون بیشتر از این مقدار افزایش می یابد. تحقیقات نشون داده که از هر ۳ فرد گرفتار به HIV، یه نفر به مشکل افسردگی اساسی گرفتار هستش. علائم افسردگی با بروز رفتارای پرخطر، نبود پیروی از درمان و کوتاه شدن مدت بقاء یا زنده موندن فرد گرفتار همراه س. البته اندوه و عزا، جواب های عادی و طبیعی به خیلی از نتیجه های عفونت با HIV بوده و افسردگی بالینی حساب نمی شه، با اینکه ممکنه نیاز به مراقبت و دخالت داشته باشه (یان و همکاران، ۲۰۰۵؛ نقل از سلگی، هاشمیان و سعیدی­پور، ۱۳۸۶).

۲-۲-۱۲-۲ اضطراب

علائم و نشونه های اضطراب در بیشتر از ۸۰ درصد بیماران گرفتار به HIV مثبت دیده می شه. عکس العمل های اضطرابی به دلایل متنوعی ممکنه ایجادشده و پیشرفت پیدا کنن. این دلایل از نگرانی های مریض در مورد عفونت HIV، درمان و مراقبت از اون و مرگ خود به دلیل این مریضی تا دلایلی غیر مربوط به HIV از جمله فشار روانی های روزمره ی زندگی، مشکلات خانوادگی و مسائلی مثل این رو شامل می شه. در مواردی، فرد در گذشته سابقه ی یه مشکل اضطرابی رو داشته و در جریان دچار شدن به عفونت با HIV، مشکل اضطرابی دوبارهً خود رو نشون می دهد. مشکل اضطرابی شکل های جور واجور مختلفی داره و مشکل ترس، مشکل اضطراب منتشر، مشکل وسواسی جبری، مشکل استرس پس از حادثه با گسترش قابل توجهی در بیماران گرفتار به عفونت با HIV دیده می شه (بایر و پاهریا، ۲۰۰۸؛ نقل از سلگی و همکاران، ۱۳۸۶). نوع دیگری از اضطراب که به عنوان اضطراب وجودی در بیماران گرفتار به مریضی های خاص مطرح می شه اضطراب به وجود اومده توسط مرگ خود به وسیله مریضی، نابودی زندگی و در نتیجه بی­معنا شدن زندگیه.

[۱] . Morbidity and Mortality Weekly Report

[۲] . Center for Disease Control (CDC)

[۳]. Luc Montagnier

[۴]. Robert Gallo

[۵]. Human Immunodeficiency Virus

[۶]. Retrovirus

[۷]. Lentivirus

[۸]. Human T-Lymphotropic Virus

 

[۹]. Kelly

[۱۰]. Kalichman

[۱۲]. Anthony

[۱۳]. Fauci

[۱۴]. Clifford