دلایل موافقین و مخالفین

دانلود پایان نامه

نهال هایی که از درخت تنومند فقه امامیه روییده، جوانه هایی را به بار می نشاند که برتمام شؤون زندگی مردم سایه گسترانیده ودرتمام امور فردی و اجتماعی انسانها اثرخود را به جای می گذارد.اندیشه حمایت از بزه دیده و جلوگیری از تضییع حق کسانی که درعرصه های گوناگون از اعمال مجرمانه دیگران خسارت می بینند، درفقه غنی شیعه مورد توجه قرار گرفته که ثمرات عملی آنها ترمیم خسارات وجنایات وارده به بزه دیدگان بوده است.عدالت زمانی توان بروز و ظهور پیدا می کند که آنهایی که درخیال خود با اغراض مجرمانه، قصد تعرض به حریم انسان ها را دارند از هیمنه قانون به گوشه ای بخزند و دست خویش را به خون انسان های بی گناه آغشته نکنند.درجهان کنونی علی رغم وجود ابزارهای متنوع درکشف جرم، همواره برخی ازافراد شرور با استفاده از امکانات و ابزار پیچیده ، اندیشه مجرمانه خویش را به گونه ای به ظهور می رسانند که اثبات جرم آنها درنزد قاضی آسان نیست.ازسوی دیگر پیشگیری ازوقوع جرم امری نیست که هیچ صاحب خردی درآن تردید نماید.یقینا” اینکه مجرم درطی مسیر اندیشه ی مجرمانه خویش و احتساب سود و زیان حاصله ازجرم به این نتیجه برسدکه راه گریزی از دست قانون و اثبات جرم واعمال مجازات نخواهد داشت، یکی از مهم ترین راههای رسیدن به اهداف فوق است.دراین راستاقانون «قسامه»نقش بسزایی درتضمین هرچه بیشترحقوق بزه دیده،ایفامی کند.«قسامه»یکی از راههای اثبات قتل و جرح یانفی آنها درحقوق اسلام است،مشهور فقهای امامیه حجیت«قسامه» به عنوان یکی از راه های اثبات جرایم علیه تمامیت جسمانی افراد را، مشروط به وجود«لوث» می دانند.براین اساس ازنظر حقوقدانان اسلامی حجیت «قسامه»مطلق نیست بلکه مقید به تحقق «لوث»است.«لوث» به هرگونه اماره یاسببی گفته می شود که باعث حصول ظن قوی ومتعارف برای قاضی نسبت به درستی ادعای مدعی قتل یاجرح گردد.هرگاه چنین حالتی برای قاضی رسیدگی کننده حاصل شودزمینه اجرای مراسم«قسامه»توسط خویشان نسبی مدعی فراهم می گردد.به رغم اشکالات و نظریات مختلفی که از صدر اسلام تاکنون درباره عمل به قسامه مطرح گردیده است مشهورحقوقدانان اسلامی درمشروعیت عمل به قسامه اتفاق نظردارند.هرچند درمیان طرفداران عمل به قسامه نسبت به برخی ازاحکام آن اختلاف نظر وجود دارد.به طورمثال دراین که آیا دراثبات قتل عمدی ازطریق قسامه، اتیان پنجاه قسم کفایت می کند یا این که اتیان آن توسط پنجاه نفر از خویشان مدعی قتل ضرورت دارد، اختلاف نظر وجود دارد.قانون گذار جمهوری اسلامی ایران به تبعیت از نظربسیاری از فقهای شیعه درماده 248قانون مجازات اسلامی (مصوب1370)دراین باره مقرر می داشت:«درموارد لوث، قتل عمد با پنجاه قسم ثابت می شودوقسم خورندگان باید از خویشان و بستگان نسبی مدعی باشند و درمورد آنها رجولیت شرط است.»و درتاریخ 23/10/1381 ماده فوق را اصلاح کرده، مقررمی دارد:« درموارد لوث،قتل عمد با قسم پنجاه نفر مرد ثابت می شود و قسم خورندگان باید از خویشان و بستگان نسبی مدعی باشند.
اهمیت موضوع:
قانون «قسامه» نقش بسزایی در تضمین هرچه بیشتر حقوق بزه دیده ایفا میکند. قسامه یکی از راههای اثبات قتل و جرح یا نفی آنها درحقوق اسلام است، مشهور فقهای امامیه حجیت «قسامه» به عنوان یکی از راههای اثبات جرایم علیه تمامیت جسمانی افراد را، مشروط به وجود «لوث» میدانند. دراین راستا از نظر حقوقدانان اسلامی حجیت «قسامه» مطلق نیست بلکه مقید به تحقق «لوث» است.
«لوث» به هرگونه اماره یا سببی گفته میشود که باعث حصول ظن قوی و متعارف برای قاضی نسبت به درستی ادعای مدعی قتل یا جرح گردد. هرگاه چنین حالتی برای قاضی رسیدگی کننده حاصل شود زمینه اجرای مراسم «قسامه» توسط خویشان نسبی مدعی فراهم میگردد.
بررسی و مطالعه تطبیقی قسامه بعنوان یکی از ادله اثبات دعوی کیفری و تطبیق آن با فقه امامیه می تواند به موانع و مشکلات تئوری و عملی این موضوع بپردازد و همچنین برای حل آن راهکارهایی دراین زمینه پیشنهاد می شود.
اهداف تحقیق:
در این تحقیق سعی به مطالعه تطبیقی قسامه به عنوان یکی از ادله اثبات دعوی کیفری درایران و مقایسه آن با نظر فقهای امامیه پرداخته شده است. هدف ازاین تحقیق شناخت مفهوم لوث دراجرای قسامه در قتل عمد، شبه عمد و خطای محض و در جراحات و مرجع صالح جهت اجرای قسامه میباشد.

پرسشهای تحقیق:
سیاست کیفری ایران درقبال قسامه به چه میزان از دیدگاه مشهور امامیه تبعیت کرده است؟
آیا قسامه ، دلیل مشروط به لوث است یا به طور مطلق حجیت دارد؟
فرضیه های تحقیق:
1- سیاست کیفری ایران غالبا” همسو ومنطبق با دیدگاه مشهور فقهای امامیه است.
2- از نظر فقهی برای بکارگیری قسامه حتما” لازم است دعوا وارد باب لوث شود.
روش تحقیق:
روش پژوهش با توجه به تئوریک بودن موضوع، روش توصیفی – تحلیلی از طریق مطالعه کتابخانهای و مراجعه به کتابخانهها و اسناد و مدارک موجود و نیز سایتهای اینترنتی میباشد.
سازماندهی تحقیق:
این تحقیق در 2 فصل که در فصل نخست مفاهیم، مبانی، پیشینه و درآمدی بر شرایط تحقق لوث در قسامه که شامل سه مبحث، مبحث نخست مفاهیم و پیشینه تاریخی و در دو گفتار، گفتار نخست: واژه شناسی؛ واژههای الف) قسامه ب) قسم ج) لوث د) ظن در گفتار دوم پیشینه تاریخی الف) درادیان قبل از اسلام
ب) در دین اسلام مبحث دوم مبانی شرعی آیات- روایات- اجماع- عقل و درگفتار دوم به مبانی حقوقی در قانون حدود و قصاص و در قانون مجازات اسلامی سابق و در قانون مجازات اسلامی جدید بررسی شده در مبحث سوم شرایط و عوامل تحقق و اسقاط لوث درفصل دوم قلمرو قسامه وتشریفات آن و درآمدی برجواز یا عدم جواز تکرار قسم،مبحث اول قلمرو قسامه ، مبحث دوم تشریفات قسامه، مرجع صالح جهت اقامه قسامه و حد نصاب قسامه در قتل عمد، درقتلهای شبه عمد و خطای محض و درجراحات و نیز به شرایط قسم خورندگان و ادای سوگند از جانب مدعی و خویشاوندان وی و مدعی علیه و خویشاوندان وی پرداخته شده در مبحث سوم جواز یا عدم جواز تکرار قسم، دلایل موافقین و مخالفین تکرار قسم و رویکرد قانون مجازات اسلامی بحث و بررسی شده است.
ادبیات و پیشینه تحقیق
مطالعات گسترده ونامحدودی تحت عنوان راههای اثبات جنایت درقتل وجرح توسط اساتید و اعضای هیأت علمی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی، صاحبنظران ، قضات و… انجام شده مقالات و کتب بسیار زیادی در این زمینه نگاشته شده است و موضوعات پایان نامه نیز درارتباط با این موضوع کم نیست. نتیجه این بررسی و تحقیق نشان می دهد که دیدگاه همه صاحبنظران حقوق جزایی درایران منطبق با دیدگاه مشهور فقهای امامیه است ودر مورد مشروعیت اصل قسامه بین فقها اتفاق نظر وجود دارد.اختلاف نظر درشرایط تحقق لوث در اقامه قسامه و مجوز تکرار قسم و… می باشد.
فصل نخست: